Zevenhuizense ansichtkaarten
In februari kreeg Zevenhuizen dankzij Arlette van Vliet, Jan Visser en de opgeheven gemeente drie superansichtkaarten. De eerst onthulde kaart is de vorige week behandeld.
Pal voor de monumentale smederij van Heij prijkt de volgende superkaart. Rechts daarop doet 'vrouw Verhoef' van de verfwinkel van haar man Janus dat. Uitgever Jan Ales zette zijn naam op de beeldzijde van de kaart en hij kwam zodoende een eeuw na zijn dood weer publiek in herinnering. (De Toen & Nu van 1 april 2009 ging over een advertentie van deze kruidenier en memoreerde al dat hij op 3 maart 1910 op 41-jarige leeftijd overleed. De weduwe en later de zoon zetten de zaak voort.) Verder zie je op de kaart (natuurlijk) een café, in dit geval dat van Griet Haak. Het oude ansichtenboekje van Bram Veerman uit 1972 publiceerde bij een andere kaart over dit pand van 'een klein gaatje in de muur, waardoor na sluitingstijd wel eens een half flesje jenever naar buiten werd gesmokkeld'. Ze had een bord met grote letters 'vergunning' boven de deur hangen en dat bord wilde ze kennelijk wel houden…. Gerrit van Vliet publiceerde in zijn ansichtenboekje van 1994 deze kaart ook. 'Rechts zien we nog het pand van aannemer-metselaar Jan Bontenbal', zo schreef hij netjes en hij bewonderde zelfs de lantaarnpaal voor de mooie smederij! Van dit pand, Rijksmonument 40451, veronderstelt het landelijke register iets over de oorspronkelijke bestemming: 'Boerderij uit de 17e eeuw onder rieten wolfdak. Ontlastingsbogen, waaronder in de 18e eeuw vergrote vensters met twintigruitsschuiframen. Deur met 18e eeuwse panelen en omlijsting door pilasters met hoofdgestel. Links een uitgebouwde zijkamer met ontlastingsbogen en vensters met luiken en zesruitsschuiframen.' De monumenten-fietstocht op de voormalige website van de voormalige gemeente Zevenhuizen-Moerkapelle (helaas is ook de site verdwenen) nam dit over en sprak ook van een boerderij. Wouter Paul wist na archiefonderzoek de oorspronkelijke bestemming in het Verleden Tijdschrift 49 (1997) wel beter. Het pand werd rond 1638 gebouwd als de herberg van Andries Speelman (en terzijde: natuurlijk met een kaatsbaan). De herbergier verwierf de grond van Arie Corneliszoon van Nieuwerkerck en dat is een mooie achternaam. Er waren diverse andere bestemmingen als een 'komenijwinkel' voor het pand in 1788 een smederij werd. Smid Hermanus Ripping kwam van Nieuwerkerk en werd op 6 november 1763 als kind in de dorpskerk gedoopt. (Tomas Dijksman kocht daar in 1814 een smederij aan de 's-Gravenweg van Hendrik Ripping.) De smederij bleef vervolgens in de familie, al veranderden de namen wel door trouwende dochters in Vrijenhoek en Heij. Het Historisch Centrum van Oud Zevenhuizen-Moerkapelle heeft van smederij Heij zelfs een kasboek uit 1875. P.J. Bontenbal schreef er al over in het Verleden Tijdschrift 76 (2004).
Op de derde kaart aan het 'Hoge End' van de Dorpsstraat staat onder meer een koets ter reparatie bij de zadelmakerij anno 1845 van Arie en Jan van Rijs. Verder prijkt er de woning van kolenboer en beurtschipper Van Gangelen. Deze ansichtkaart-op-palen heeft royaal de ruimte in het openbaar gebied bij de parkeerplaats naast reisbureau De Zwaluw. Als er ergens een Zevenhuizense gevelwand verdween is het daar wel. Op deze kaart prijkt weer een ophaalbrug, net als op die eerste kaart van vorige week. Dat geldt ook voor menige andere ansicht uit de andere Zuidplaskernen. In dit geval gaat het om de Catgesbrug, ongetwijfeld vanwege de vroegere Catges- of Catgispolder daar. In gedrukte Wegwijzers voor de Binnenscheepvaart uit minstens 1926 en 1934 al is deze brug 'wijd 4,20 m', is het bruggeld een dubbeltje, 's nachts 15 cent en heet hij de 'Katjesbrug'. (Voor je het weet komt op die manier de Hennepsloot als de Helsloot in de gidsen…) Het is intussen trouwens een kleine hefbrug.
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 10-3-2010
