Gemeentewapen(s)
De Kanaalredactie heeft beloofd om ondanks voorkennis niet te schrijven over het vignet van de nieuwe gemeente Zuidplas, maar dat geldt niet voor het nieuwe wapen van die komende gemeente. Voor de duidelijkheid: een vignet is aardig en mag wat kosten, maar is wettelijk onnodig. Een wapen is formeel nodig voor bijvoorbeeld de ene kant van de penning aan de ambtsketen van de burgemeester (aan de andere kant zit het rijkswapen). Een vignet kan door een bedrijf worden gemaakt en door B&W of de raad worden vastgesteld voor de vuilniswagen en de briefhoofden. Een wapen wordt op advies van de Hoge Raad van Adel toegekend bij Koninklijk Besluit en vandaar vast de stilte terzake. Toch zou het vreemd zijn als gemeentelijke monumenten van Zuidplas tot ver in 2010 nog zijn voorzien van (zoals nu) het wapen van Zevenhuizen-Moerkapelle, volgens het Koninklijk Besluit van 17 juli 1991 overigens dat van Moerhuizen! En hoe ziet de togamouw van de ambtenaren van de burgerlijke stand er uit in januari? De Hoge Raad van Adel heeft tot taak te adviseren over adelszaken en overheidsheraldiek. De Raad is ingesteld op 24 juni 1814. De samenstelling en bevoegdheden zijn nu vastgelegd in de Wet op de adeldom van 10 mei 1994 (Staatsblad 360). Een van de taken is: de samenstelling en de wijziging van de wapens van provincies, gemeenten en andere publiekrechtelijke lichamen of instellingen.
Toen de Hoge Raad er net was - en men dat mocht van Willem I - begon men met het vastleggen van de al eeuwenoude wapens van onder meer gemeenten. Men zond die gemeenten op verzoek zelfs wapendiploma's toe, bijvoorbeeld aan Zevenhuizen, Nieuwerkerk (aan den IJssel) en Moordrecht in 1816, maar aan Moerkapelle pas in 1817, omdat het eerder geen gemeente was…. Hoewel al die gemeenten zelf genoeg stukken en objecten hadden waarop ze dat wapen al eeuwen hadden staan voordat die Hoge Raad van Adel zelf er was, waren ze vaak toch trots op zo'n gezegeld diploma op overigens maar een voorbedrukt formulier. (De wapens van Moordrecht en Nieuwerkerk bijvoorbeeld zijn naar en van de Middeleeuwse geslachten Van Moerdregt/Van Cralingen en Van Naeldwijck!) Het diploma uit de 19de eeuw kreeg doorgaans een mooi plekje in het raadhuis en in gemeentegidsen maakte men al te vaak de fout dat het wapen (pas) in 1816 zou zijn toegekend. Die Hoge Raad wist zelf wel beter en had het op de diploma's in het voorbedrukte gedeelte netjes over een 'bevestiging in het bezit van een wapen'. Het ook ingelijste diploma van de gemeente 'Nieuwerkerk' noemt geen IJssel en vermeldt ook niet zoiets als 'ZH'. In 1988 verhuisde het diploma van het oude raadhuis aan de Kerklaan, waar het in de raadzaal hing, naar de burgemeesterskamer van het nieuwe raadhuis, straks ook dat van Zuidplas. Waarom? De raadzaal daarin heeft geen wanden waaraan je wat op kunt hangen! In de raadzaal van Zevenhuizen-Moerkapelle (met wel wanden) hangen tot nieuwjaarsdag drie van die wapendiploma's: eentje van Zevenhuizen uit 1816, eentje van Moerkapelle uit 1817 en dus eentje van Moerhuizen uit 1991. (Toen de werknaam veranderde in Zevenhuizen-Moerkapelle behoefde H.M. Beatrix geen nieuw wapenbesluit te nemen.)
Bij de vraag hoe het nieuwe wapen van Zuidplas er uit zal gaan zien kan worden verondersteld dat het een gevierendeeld wapen is, net zoals voor Zevenhuizen-Moerkapelle een 'horizontaal gedeeld wapen' werd vastgesteld. (Gevierendeelde wapens in het algemeen zijn al eeuwen in gebruik.) De vier 'wapenkwartieren' zullen dan wel gevuld zijn met de leeuw van Nieuwerkerk, de ster van Moordrecht, de paal van Zevenhuizen en de kapel van Moerkapelle. Als het wapenschild net als dat van eerst Zevenhuizen en vervolgens Zevenhuizen-Moerkapelle wordt geheven door twee leeuwen en gedekt door een kroon, dan wordt het wel een sjiek wapen…. In 1991 werd het Koninklijk Besluit over het wapen genomen toen de gemeente Moerhuizen al meer dan een half jaar oud was en er werd pas in 1993 over gepubliceerd in het wapenvakblad De Nederlandsche Leeuw.
Hierbij afgebeeld zijn een wapenschild uit de dorpskerk van Moordrecht, een monumentenwapenschild van Zevenhuizen-Moerkapelle en het wapendiploma van Nieuwerkerk. Dat schild in de kerk blijft wel goed bewaard. Van die monumentenschildjes is te hopen dat er minstens eentje naar het Historisch Centrum gaat, zeg maar als herinnering aan die wel kortstondige gemeente Zevenhuizen-Moerkapelle. Als de burgemeester van Zuidplas het wapendiploma van die gemeente krijgt is het de vraag of er dan in zijn of haar kamer nog ruimte is voor vijf oude diploma's ook. Zo niet, dan zou het streekarchief ook daarvoor de plaats zijn!
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal, 12-08-2009
