Frankeerstempels schrijven historie
Verzamelen kan men van alles, zelfs over gemeenten. Zo is er een studiegroep Frankeerstempels Gemeenten. Om te beginnen zijn frankeermachines apparaten die - in Nederland sinds 1925 - frankeerstempels zetten, zodat geen postzegel behoeft te worden geplakt. Bij grotere hoeveelheden is dat gemakkelijker en goedkoper, terwijl in de stempelvlag nog een reclameboodschap kan worden benut ook.
Gemeenten gebruiken dat aspect van de 'roodfrankeringen' sinds het afschaffen van portvrijdom voor dienstpost dan ook grif. (Tot rond 1970 was dienstpost bij de niet-geprivatiseerde PTT nog gratis.) De afbeeldingen geven een beeld van waar de gemeenten voor willen staan. De genoemde studiegroep heeft ten doel 'het bevorderen van kennis omtrent en het (doen) verzamelen van frankeerstempel-afdrukken, met name van Nederlandse gemeenten en overheidsinstellingen', geeft ook catalogi uit en heeft een benutte webstek www.frankeerstempel.nl.
Bijna alle gemeenten namen eerst als reclame hun wapen op en daar was niks mis mee. Ook nog bestaande of al eerder opgeheven Kanaalgemeenten deden dat. Bij Moerkapelle was dat natuurlijk het wapen van 1817 met de eendjes en de vos, zoals dat ook op 't Oude Raadhuis nog prijkt, en geen kapelletje. Zevenhuizen had (nadien?) de molenviergang van de Tweemanspolder met voor de duidelijkheid als onderschrift 'Recreatie Rottemeren' en de presentie van een zeilboot onder een molenwiek. Toen in 1991 die gemeente opging in ide met de werknaam Moerhuizen werd alleen het opschrift van het plaatje aangepast en toen Moerhuizen een jaar later Zevenhuizen-Moerkapelle werd gebeurde dat weer. Zo'n plaatje bleef kennelijk houvast geven. Waar verder hier met alleen het linker-reclamedeel wordt volstaan, is van die van Moerhuizen afbeelding van de hele zogeheten 'vlag' waard. Misschien is het nuttig om er op te attenderen dat de woonplaats Zevenhuizen met de nieuwe gemeentenaam gewoon bleef. (Door de te grote pr met de nieuwe gemeentenaam Zuidplas blijken mensen in Nieuwerkerk en Moordrecht soms bang te zijn dat hun adres zou gaan wijzigen. Het volk van Zevenhuizen, Moerkapelle en Gouderak wist wel beter.) Deze vlag toont ook aan dat men ondanks invoering van de postcode toch nog graag Zevenhuizen ZH bleef benutten.
Nieuwerkerk aan den IJssel gebruikte na het wapen een landkaartje. Rechtsonder bleef de leeuw nog staan, maar het kaartje domineerde en Nieuwerkerk stond daarop natuurlijk in het middelpunt. Had men zelf nog slechts een rechthoekje als schematische kom, bebouwingscontouren van Rotterdam en Gouda werden met een gearceerde vulling weergegeven en bij groei daarvan nimmer aangepast. Ook in afstand kwamen ze dus niet dichterbij: de aangegeven afstanden bleven Rotterdam 10 km en en Gouda 9 km. Hoewel het op schaal niet meer kon was er kennelijk ook schrijnend grote behoefte om de afstand naar Den Haag met een richtingspijl weer te geven: 25 km. Na het door V&W-minister Jorritsma erkennen van Neêrlands laagste punt in de Zuidplaspolder in 1995 kwam een aangepast Nieuwerkerks vignet met leeuw, peilschaal, IJsselgolfjes en de diepte van 6,74 meter onder NAP ook in de stempelvlag. (Voor het zo ver was, was het minstens eind 1996.) Zou dat embleem in 2010 in het stempel bewaard blijven of krijgt de molenviergang van de Tweemanspolder als opschrift Zuidplas? Het zou wel treffend illustreren dat in weerwil van de werknaam de fusiegemeente méér polders kent. Al zal het niet doorslaggevend zijn: voor verzamelaars als deze is het aardig als nieuwe raden van fusiegemeenten na een jaar een werknaam als Moerhuizen of Zuidplas te hebben benut voor een andere, definitieve naam kiezen. En definitief is natuurlijk maar tot de volgende herindeling...
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal, 24-06-2009
