Brandweer van Oud Verlaat
Voor de Rotterdamse stadswijk Nesselande liggen de beroeps-brandweerposten buiten de wijk: het zijn Metaalhof (Prins Alexander) en Slotlaan (Capelle aan den IJssel) van het korpsdistrict Rijnmond Oost. Oud Verlaat hoort ook voor de brandweer onder Zuidplas. Toen dit gebied nog Zevenhuizens en dun bebouwd was, waren er vanuit twee brandspuithuisjes eerst verplichte en nadien vrijwillige korpsen actief, uiteraard met wat ander materieel dan nu: Oud Verlaat en Groeneweg. 'Ook de brandweer van Zuidplas zal indien nodig in Nesselande ingezet kunnen worden', aldus een website, maar dat is dan wel over de grens van de veiligheidsregio heen. Vóór dat gebeurt moet het dus wel een erg grote ramp worden. (Al stoort Het Kanaal zich met haar verspreidingsgebied niet aan het bestuurlijke 'ijzeren gordijn': het gaat om de veiligheidsregio-eilanden Rotterdam-Rijnmond en Hollands Midden voor politie en brandweer.) Aan de 'warme kant' zijn het in Zuidplas bij de brandweer ook oproepkrachten, deels onlangs wel onderscheiden! Bij melding van een incident in Oud Verlaat zijn er voor de post Zevenhuizen verschillende opties om daar naar toe te rijden: via de Tweemanspolderweg over de brug van de Hennipsloot naar de Rottekade, via de Middelweg naar de Strandweg en het andere deel van de Rottekade èn door Nesselande naar de Wollefoppenweg. Alle drie de opties worden ook geoefend!
Anno 1878 stelde Gerrit Treurniet, boer op de 'Morgenster' aan de Vlietkade, een schuur beschikbaar voor een handbrandspuit voor Oud Verlaat. (De boerderij is er nog!) Op 11 juni 1884 besteedde de gemeente Zevenhuizen de bouw van een echt spuithuisje aan de Rottekade aan (nu bij nr 32). Het kwam tegen de (openbare) schoolmeesterswoning. De Zevenhuizense metselaar Arie van der Hilst bouwde het huisje voor f 225. De bouwtekening bleef bewaard, net als het bestek met de eis van de drie terracotta ornamenten op de voorgevel! (Na een brand in 1899 kwamen er ook een spuit en een huisje aan de Groeneweg.) Brandweerverbetering in de bezettingsjaren leidde in 1942 tot aanschaf van een Ajax motorspuit op luchtbanden voor Oud Verlaat. In 1946 zou enerzijds worden gevraagd om de oude handspuit van daar bij J.J. Paul weg te halen, maar wilde anderzijds de machinist de motorspuit graag op het chassis van de oude zetten: 'geen lege banden meer, altijd gereed'. In 1955 kreeg Zevenhuizen-Dorp de eerste automotorspuit en ging de babyspuit van 1931 naar Oud Verlaat: die was beter dan de eigen spuit van 1942…. Op het dak van genoemde Paul kwam in 1958 een alarmsirene. In 1961 kwam er een nieuwe garage aan de Vlietkade, mèt een droogmast voor de slangen. In februari 1966 werd de post Groeneweg opgeheven en in juni 1966 kreeg Oud Verlaat nieuwe uniformen en een nieuwe wagen. Het was een Volkswagenbus-met-spuit (achterin op rails). Ze defileerden er in juli 1968 zelfs mee voor koningin Juliana, toen die Zevenhuizen bezocht. J.D. Bos, oud-brandweerman en rond de 50 jaar bewoner van Rottekade 32, weet dit anno 2010 nog en meer. Hij herinnert zich ook de motorspuit in het oude spuithuisje en ook dat hij na het functieverlies dit tegen zijn huis gebouwde pandje moest aankopen. De garage aan de Vlietkade ging maar enkele decennia mee: de Vierkap verrees mèt weer een nieuwe garage.
In oktober 1988 werd de brandweerpost Oud Verlaat opgeheven vanwege een tekort aan vrijwilligers. Het korps sec was vier jaar eerder samengegaan met dat van Zevenhuizen. In 1989 ging de wagen van Oud Verlaat naar Chelno in het kader van de nationale actie 'Brandweer Nederland helpt Brandweer Polen' en maakte ook dit voertuig voor het eerst eens echt kilometers…. 'Hier in Oud Verlaat staat een leuke peuterspeelzaal, "Dikkie Dik", die al 21 jaar in de Vierkap gevestigd is', zo staat nu op internet te lezen. Dat is in de laatste kazerne.
Hoewel er, ook dankzij persberichten over branden, veel meer bekend bleef, gaat het in deze bijdrage vooral over het brandspuithuisje aan de Rottekade. Is op zich het bewaard blijven van de mooie bouwtekening al aardig, de combinatie met wat buiten resteert maakt een unieke 'toen & nu-afbeelding' mogelijk. In heel Zevenhuizen en zelfs heel Zuidplas bleef verder niet zo'n huisje meer bewaard, in Oud Verlaat dus wel, hoewel het geen beschermd monument werd. De ornamenten op de voorgevel ontbreken intussen, er kwam bovenaan een nieuwe rollaag en de tekst 'BRANDSPUIT No 3' is ook niet meer herkenbaar boven de deuren. Is het toch wel een beetje te begrijpen dat het de monumentenlijst niet haalde…?
Als derde plaatje is met dank aan Fred Visser de garage van 1961 aan de Vlietkade opgenomen. Kanaallezers hebben met die foto zelfs meer dan de brandweerlui in hun nieuwe eenmalige magazine 'De brandweer van Zuidplas en haar voorgangers (1610-2010)'. Als er één gemeentelijk onderwerp is met veel fotomateriaal dan is het wel de brandweer. In de laatste Kanaaleditie van 2010 volgen nog meer ongepubliceerde opnamen van toen vanwege de regionalisering van de brandweer nu (per 2011). Brandweer Zuidplas heeft dan een jaar bestaan, maar voor minstens deze taak was de gemeentelijke schaalvergroting nog onvoldoende. De posten in Zuidplas maken straks deel uit van de cluster Gouda-Zuidplas van het korps Hollands Midden met Leiden als vestigingsplaats. 'Nog behoort Oud Verlaat tot Zevenhuizen, maar vele inwoners vragen zich af hoe lang dat nog zal duren, nu de buurt voor een groot deel al is omgeven door de gemeente Rotterdam', zo schreef Wouter Paul in het gemeentelijke boekje 'Thuis in Zuidplas'. Toch behoort Oud Verlaat nu nog tot een veiligheids- en brandweerregio met de burgemeester van Leiden als voorzitter en niet die van Rotterdam…. Op de Dorpsavond in Oud Verlaat bleek men gehecht aan behoud van de eigen identiteit. Daar hoort niet meer een eigen brandweerkorps bij, zoals weleer, maar toch wel een niet-Rotterdams korps. Een signaalhoorn van Oud Verlaat hangt ook in het Historisch Centrum in Zevenhuizen!
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 8-12-2010
Reacties
Mooie foto's. Het huisje met de VW is een typisch brandspuithuisje, waarvan er in Rotterdam nog enkele te vinden zijn.
Mvg,
Marian Groeneweg
