Vrijhoeven in de negentiende eeuw volgens Van der Aa en volgens Kuyper
Het Aardrijkskundig Woordenboek van A.J. van der Aa en
de kaart van J. Kuyper geven samen een beeld van Vrijhoeven
halverwege de negentiende eeuw. Het door Kuyper getekende gedeelte
van dat beeld geeft de negentiende eeuwse werkelijke situatie weer.
Voor sommige gemeenten geldt zelfs dat de grenzen sinds die tijd
vrijwel ongewijzigd zijn gebleven.
De beschrijving die Van der Aa geeft van de negentiende-eeuwse
situatie kunnen we eveneens beschouwen als correct. Dan kan niet
altijd gezegd worden van de historische gegevens die in de
beschrijvingen zijn opgenomen. De tekst moet daarom worden
beschouwd als de interpretatie van de negentiende-eeuwse
amateur-historicus. Voor een juist historisch overzicht is het
nodig ook andere bronnen te raadplegen.
Klik
hier voor nadere informatie over Van der Aa en Kuyper.
De tekst is, met aanpassing van de spelling, zoveel mogelijk in de
oorspronkelijke stijl overgenomen. Een enkele fout in de tekst is
stilzwijgend verbeterd. Aanvullingen en opmerkingen zijn tussen
haakjes met een n.b. opgenomen.
VRIJHOEVEN, ook wel de Vrijehoeve of Vrijehoef gespeld,
gemeente in Rijnland, provincie Zuid-Holland, arrondissement
Leiden, kanton Woubrugge; palende noord aan de gemeente Ter Aar,
oost aan Nieuwkoop en Noorden, zuid aan Aarlanderveen, west aan de
Aar, die haar van Oudshoorn en Gnephoek scheidt.
Deze gemeente bevat noch dorp noch gehucht, maar alleen enige
verspreid liggende huizen Zij beslaat, volgens het kadaster, een
oppervlakte van 77 bunder 69 vierkante roeden 80 vierkante ellen,
waaronder 77 bunder 17 vierkante roeden 28 vierkante ellen
belastbaar land; telt 5 huizen, bewoond door 5 huisgezinnen,
uitmakende een bevolking van 40 inwoners, die meest in de landbouw
en veenderij hun bestaan vinden.
De hervormden, die er 25 in getal zijn, behoren tot de gemeente van
Aarlanderveen.
De rooms-katholieken, van welke men er 15 telt, parochiëren te
Aarlanderveen.
Men heeft in deze gemeente geen school, maar de kinderen genieten
onderwijs te Aarlanderveen.
Deze gemeente is een heerlijkheid die in het midden der zestiende
eeuw aan dezelfde ambachtsheer behoorde, als Aarlanderveen, waarvan
zij in het jaar 1625 is afgescheiden, door vrouwe Margareta van
Mechelen, en opgedragen aan Nikolaas Kromhout, president van het
Hof van Holland. In het midden der vorige eeuw was Pieter Huguetan,
heer van Vrijhoeven. Thans wordt de heerlijkheid in eigendom
bezeten door jonkheer D. van Lockhorst, woonachtig te
Rotterdam.
De tekenen van het hoge rechtsgebied waren hier tot in het begin
dezer eeuw nog kennelijk door de gerechtsplaats of galg, die niet
ver van de Aarbrug stond, bij welke ook een der Aarlanderveense
korenmolens staat, die hierom gemeenlijk de galgmolen genoemd
wordt. (n.b. Dit is onjuist, het betreft een watermolen).
Literatuur:
- A.J. van der Aa, Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden 11 (Gorinchem 1848) 935-936.
