Kalslagen in de negentiende eeuw volgens Van der Aa en volgens Kuyper
Het Aardrijkskundig Woordenboek van A.J. van der Aa en
de kaart van J. Kuyper geven samen een beeld van Kalslagen
halverwege de negentiende eeuw. Het door Kuyper getekende gedeelte
van dat beeld geeft de negentiende eeuwse werkelijke situatie weer.
Voor sommige gemeenten geldt zelfs dat de grenzen sinds die tijd
vrijwel ongewijzigd zijn gebleven.
De beschrijving die Van der Aa geeft van de negentiende-eeuwse
situatie kunnen we eveneens beschouwen als correct. Dan kan niet
altijd gezegd worden van de historische gegevens die in de
beschrijvingen zijn opgenomen. De tekst moet daarom worden
beschouwd als de interpretatie van de negentiende-eeuwse
amateur-historicus. Voor een juist historisch overzicht is het
nodig ook andere bronnen te raadplegen.
Klik
hier voor nadere informatie over Van der Aa en Kuyper.
De tekst is, met aanpassing van de spelling, zoveel mogelijk in de
oorspronkelijke stijl overgenomen. Een enkele fout in de tekst is
stilzwijgend verbeterd. Aanvullingen en opmerkingen zijn tussen
haakjes met een n.b. opgenomen.
KALSLAGEN, dorp in Rijnland, provincie Noord-Holland,
arrondissement en 4 uur zuidzuidwest van Amsterdam, kanton
Nieuwer-Amstel, bijna 21/2 uur zuidzuidwest van Amstelveen,
gemeente Kalslagen en Bilderdam, tussen veenplassen gelegen.
De hervormden behoren tot de gemeente Leimuiden, Kalslagen en
Bilderdam, die hier een kerk heeft, welke vóór de reformatie onder
de St. Janskerk van Utrecht behoorde. De toren is van onderen af
vierkant opgehaald, tot boven de klokkenzolder, alwaar de
overblijfsels van vier spitsen gevonden worden, boven welke weer
een fraaie spits uitrijst. Voorts is zij van een uurwerk en
windwijzer voorzien.
De rooms-katholieken, welke hier wonen, worden tot de statie van
Kudelstaart gerekend.
Op 15 november 1364 bevestigde hertog Albrecht van Beijeren de
dorpen Kalslagen en Nieuwveen in het recht van uitwatering langs de
Drecht en de Amstel, vrij van dijk- en sluisgeld, welk recht deze
twee dorpen eertijds van Gijsbrecht van Amstel en diens broer
Willem, proost van St. Jan, gekocht hadden.
KALSLAGEN EN BILDERDAM, gemeente in Rijnland, provincie
Noord-Holland, arrondissement Amsterdam, kanton Nieuwer-Amstel;
palende noord aan de gemeente Aalsmeer en Kudelstaart, oost aan de
Drecht, zuid aan de gemeente Leimuiden en Vriezekoop, west aan het
Haarlemmermeer.
Het bevat het dorp Kalslagen en het grootste gedeelte van de
buurtschap Bilderdam en beslaat, volgens het kadaster, een
oppervlakte van 664 bunder, 7 vierkante roeden 1 vierkante el,
waaronder 659 bunder, 31 vierkante roede, 63 vierkante ellen
belastbaar land. Men telt er 30 huizen , bewoond door 40
huisgezinnen, uitmakende een bevolking van ruim 180 inwoners, die
meest hun bestaan vinden in de veenderij en de landbouw.
De rooms-katholieken, die hier 110 in getal zijn, behoren tot de
statie van Kudelstaart. De hervormden, van welke men er 70 telt,
maakten vroeger een afzonderlijke gemeente uit, welke tot eerste
leraar had Johannes Snoekaart, die in het jaar 1594 herwaarts kwam
en in het jaar 1620 een opvolger bekwam in Justus Heurnius. Onder
de predikanten van naam, die te Kalslagen gestaan hebben, behoort
Wessel Albertus van Hengel, thans hoogleraar in de godgeleerdheid
te Leiden. Hij kwam er in 1803, en vertrok in 1805 naar
Driehuizen-Zuidschermer. Sedert het vertrek van de predikant
Gerhardus Johannes Post naar Zegveld, hetwelk in het jaar 1810
plaats had, is deze gemeente, met die van Leimuiden verenigd voor
twee derde, en voor een derde met Nieuwveen. Burgerlijk behoren
Leimuiden en Kalslagen onder Noord-Holland, doch kerkelijk onder
Zuid-Holland, classis van Leiden, ring van Woerden. De predikant
van Leimuiden moet in het jaar twaalf preekbeurten te Kalslagen
vervullen, en dus die van Nieuwveen zes.
Men heeft in deze gemeente één school.
De gemeente Kalslagen en Bilderdam is een heerlijkheid , welke zeer
lang door het geslacht van Koppiers is bezeten geweest, waaruit
zij, voor 16.000 gulden, door de stad Haarlem is aangekocht.
Het wapen dezer gemeente is van azuur (blauw), doorsneden met twee
dwarsbalken van sabel (zwart), hebbende op de bovenste twee en op
de onderste één eend van goud.
KALSLAGER POEL, water in Rijnland, provincie Noord-Holland, gemeente Kalslagen en Bilderdam.
KALSLAGER POLDER (DE), polder in Rijnland, provincie Noord-Holland, arrondissement Amsterdam, kanton Nieuwer-Amstel, gemeente Kalslagen en Bilderdam. Deze polder is door de geweldige opzetting van het Haarlemmermeer, bij de storm van 31 december 1833, geheel onder water gezet, doch later weder drooggemalen.
Literatuur:
- A.J. van der Aa, Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden 6 (Gorinchem 1844) 238-239.
