Het Lazaruspoortje in Gouda
In 1579 werd een gedeelte van het St. Mariaklooster opengesteld als opvanghuis voor de melaatsen, het zogenoemde ‘leprooshuis’. Dertig jaar later, in 1609, werd een toegangspoort geplaatst. De naam ‘Lazaruspoortje’ verwijst naar Lazarus, de berschermheilige van de melaatsen. Het reliëf dat boven de lijst is aangebracht, toont de gelijkenis van Lazarus en de rijke man uit het evangelie van Lucas (hoofdstuk 16,vers 19-31). De berooide en melaatse Lazarus bedelt bij de rijke man om eten, maar deze trekt zich niets van hem aan. Lazarus sterft en komt in de hemel, in tegenstelling tot de rijke man. Het verhaal leerde een les over naastenliefde en riep op tot zorg voor de armen.Het reliëf is van de hand van de bekende Goudse beeldhouwer Gregorius Cool (ca. 1570-1629). Lazarus is bovenaan afgebeeld, liggend in de armen van Abraham. Aan weerszijden van de tafelscène zijn twee melaatsen uitgebeeld die respectievelijk een aalmoezenschaaltje en een lazarusklepper vasthouden.
In 1940 is het Gemeentelijk Energie Bedrijf (G.E.B.) in het voormalige leproos- en proveniershuis gevestigd. In dit jaar moet het poortje vanwege nieuwbouw worden afgebroken. Het wordt geschonken aan het stedelijk museum, dat het poortje aanvankelijk opslaat. In 1965 wordt het poortje aan Achter de Kerk geplaatst en sindsdien vormt het Lazaruspoortje de toegang tot de binnenplaats het museumgoudA.
Archieven:- Archief van het leproos- en proveniershuis, 1354 – 1902. Archiefcode 75.
- Fotocollectie), o.a. fotonummers 1908-1909, 1982, 54305-54306, 54500, 72794.
- Bouwtekeningen Gouda. Archiefcode 468, inventarisnummer 1963/59.
- Dienst Openbare Werken, bestekken Gouda. Archiefcode 561, inventarisnummers 221 en 673.
- P.H.A.M. Abels, K. Goudriaan (red.), Duizend jaar Gouda. Een stadsgeschiedenis (Hilversum, 2002) o.a. pp.397-400.
- W. Denslagen, Gouda (Zwolle, 2001) (serie ‘De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst’) p. 335.
- J. Schouten, ‘Het Lazaruspoortje te Gouda’, in: Arts en auto (1966), pp. 370-373.
