Gemeentetoren Nieuwkoop (1627-2005)
Geen kerktoren, geen watertoren, maar de toren die hoorde bij de woning van Johan van Buijtewech, ambachtsheer van Nieuwkoop. Het huis werd gebouwd in 1618, de toren volgde in 1627. Het vergaan van de fundering leidde er toe dat de toren verzakte. In 1927 werd de toren, die inmiddels 80 cm uit het lood hing, rechtgezet. In 1957 volgde algehele restauratie.
Toen Johan van Buijtewech in 1617 ambachtsheer van Nieuwkoop en Noorden werd, gaf hij vrijwel direct opdracht tot de bouw van een "Gemeenlantsraethuys". In 1618 vond de aanbesteding van het Gemeenlantsraethuys plaats. Het huis werd in gebruik genomen als woonhuis van Johan van Buijtewech. Hij had overigens ook een huis in Amsterdam zodat hij de Nieuwkoopse woning niet permanent bewoond zal hebben. Het linkergedeelte van het huis was bestemd voor bewoning, terwijl het rechtergedeelte in gebruik was als raadhuis, gerechtsgebouw en gevangenis. Dit bleef zo tot in 1628 een nieuw Gemeenlantsraethuys werd gebouwd, het huidige Rechthuis. Vanaf dat jaar kwam de woning geheel ter beschikking van de ambachtsheer. De ingebruikname van de hele woning door Johan van Buijtewech zal er toe hebben geleid dat bij de woning een toren werd gebouwd. De gevelsteen in de toren met het jaartal 1627 duidt hier op. Al kort na de bouw werd de toren voorzien van een ommetseling, waardoor de horizontale hardstenen sierbanden aan het zicht werden onttrokken.
De toren werd omstreeks 1816 voorzien van luidklokken. De klokken waren afkomstig uit de toren van de hervormde kerk. Die was in die periode zo bouwvallig geworden dat gevreesd werd voor instorting. Nadat de oude kerk in 1821 was afgebroken en vervangen door een nieuw gebouw, bleven de kerkklokken echter in de toren van het hoge huis. Dat hoge huis was inmiddels ook gedeeltelijk afgebroken. Vanwege bouwvalligheid werd de rechterkant in 1816 gesloopt. De linkerkant werd toen hersteld totdat ook die in 1859 in handen van de slopers viel. De toren, die voor een gedeelte was gebouwd op de buitenmuur van het gemeenlantsraethuys, miste daardoor een belangrijke steun. Bovendien waren door de bepoldering en de daarmee gepaard gaande inklinking van de grond en daling van het grondwaterpeil de houten funderingen gedeeltelijk boven het grondwater gekomen waardoor verrotting optrad. Hierdoor zakte de toren langzamerhand scheef. In 1927 hing de toren ruim 80 cm uit het lood. Onder leiding van de gemeenteopzichter Pieterse werd de toren in dat jaar voorzien van een houten korset en met behulp van vijzels weer loodrecht gezet. Bovendien bracht hij verbeteringen aan in de fundering.
Toch raakte de toren steeds meer in verval onder meer door de roestvorming in de ankers die in de zeventiende eeuw waren aangebracht als versterking tussen de binnen- en buitenmuur. Dit leidde tot een uitgebreide restauratie in 1957 onder leiding van architect Van der Sterre. Bij die restauratie werden de natuurstenen horizontale banden uit de binnenmuur zoveel mogelijk herplaatst in de buitenmuur waardoor het oorspronkelijke uiterlijk van de toren weer zichtbaar is. De in de toren aanwezige stenen, waarop de familiewapens van De Bruijn van Buijtewech zijn afgebeeld, dateren van na 1640 en zijn waarschijnlijk aangebracht bij de zeventiende eeuwse ommetseling van de toren.
