Het witte huis te Koudekerk
Aan de Dorpsstraat op huisnummer 70, in het deel van Koudekerk aan den Rijn dat vroeger Het Dorp werd genoemd, staat een statig gebouw. Dit gebouw wordt vanwege zijn witgepleisterde gevels wel het Witte Huis genoemd. De historische naam is echter "Bijdorp".
In de achttiende eeuw stond op de plaats waar nu "Bijdorp" staat, een tuinkoepel die bij de buitenplaats "Vrijheid-Blijheid" hoorde. Op 27 februari 1826 werd deze buitenplaats geveild en de Leidse koopman Carel Blansjaar werd de nieuwe eigenaar. Blansjaar liet kort daarna de buitenplaats slopen en op de plaats daarvan een woonhuis in empirestijl bouwen. De woning kreeg de naam "Bijdorp". Zelf is Blansjaar hier niet gaan wonen maar hij verkocht het pand op 7 mei 1830 aan Nicolaas Samsom. Dit kopen, slopen, bouwen en weer verkopen deed Blansjaar wel vaker. We zouden hem tegenwoordig een projectontwikkelaar genoemd hebben en mogelijk liet hij "Bijdorp" zelfs in opdracht van Nicolaas Samsom bouwen.
Nicolaas Samsom was in Koudekerk zowel burgemeester als notaris. In zijn 66-jarige leven heeft hij een respectabel aantal openbare functies bekleed, zowel in Koudekerk als in Hoogmade. Interessant is nog te vermelden dat een kleinzoon, die ook Nicolaas heette, aan het eind van de negentiende eeuw een bedrijf oprichtte in Alphen aan den Rijn, dat zou uitgroeien tot de Uitgeverij N. Samsom.
Na de dood van Nicolaas Samsom in 1850, verkochten de erfgenamen "Bijdorp" aan Anna Theresia Anthonisse, wedeuwe van Frederik van Teutem. Zij heeft hier maar enkele jaren gewoond en verkocht het huis in 1859. "Bijdorp" kwam in handen van de bekende Koudekerkse boerenfamilie Dorrepaal, die het huis tot 1933 in eigendom hield.
In dat jaar werd het aangekocht door de gemeente Koudekerk om dienst te gaan doen als gemeentehuis. De begane grond werd ingericht als kantoor en raadzaal annex trouwzaal en de bovenverdieping en het grootste deel van de zolder werd tot 1970 gebruikt als woonruimte voor de conciërge en/of bode van de gemeente. In de jaren 1958/1959 werd de benedenverdieping verbouwd en in 1970 vond er een verbouwing en herinrichting plaats, waarbij de raadzaal/trouwzaal naar de eerste verdieping verhuisde en de benedenverdieping werd ingericht als secretarie. Tijdens een restauratie in 1986 werden de rode dakpannen vervangen door de huidige zwarte.
"Bijdorp" heeft tot 1 januari 1991 dienst gedaan als gemeentehuis. Op die datum werden de gemeenten Koudekerk aan den Rijn, Hazerswoude en Benthuizen samengevoegd tot de gemeente Rijneveld die later de huidige naam Rijnwoude kreeg. "Bijdorp" werd verkocht en er werd een dagopvang voor verstandelijk gehandicapten in gevestigd. Daarna werd "Bijdorp" verkocht aan een particulier. Deze liet het pand verbouwen tot woonhuis, waardoor het zijn oorspronkelijke functie weer terugkreeg.
(W. Lagerweij)
- 'De Koudekerkse Gemeentehuizen tot 1935' in: Jaarboek van het Historisch Genootschap Koudekerk 9 (1997) 9 - 41.
