De christelijke school van Lemkes (1852-2005)
Vroeger heetten scholen naar het Hoofd der School, zo was er de school van Lemkes, de school van meester Van den Berg, de school van meester Kapteijn, de school van meester Smits, de school van Stouthamer enz. In 1852 begon Huibertus Johannes Lemkes een eigen christelijke school in Aarlanderveen Lage-Zijde. Het was het begin van het christelijk onderwijs in Alphen-Aarlanderveen.
In de negentiende eeuw was dé school de lagere school en dat was
een algemeen christelijke school verbonden met de 'grote' kerk, de
hervormde kerk. In het midden van die eeuw werd de hervormde kerk
vaak liberaler en wereldgelijkvormiger en verloor de lagere school
veel van het protestants-christelijke karakter. Tegen de positieve
geest van de liberale tijd kwam het verlangen bij sommigen naar
orthodoxie en evangelische verdieping. De behoefte aan
protestants-christelijk onderwijs was geboren, de roep om Bijzonder
Onderwijs klonk, de naam van hun school moest worden: "School met
den Bijbel".
In 1851 was Huibertus Johannes Lemkes onderwijzer op een school te
Utrecht. Hij was zeer actief in de kringen van deze richting en hij
had contacten met gelijkgestemden, ook in Alphen en in
Aarlanderveen-Lage Zijde. Lang verkeerde hij in twijfel: welk
onderwijs? Tweede man in de gevestigde orde of eerste man met een
ongewisse toekomst? Werd het Groningen, Utrecht of Alphen-Lage
Zijde? In Alphen-Aarlanderveen woonde zijn a.s. vrouw en zijn
geestesbroeders. Hun verzoek "Kom over en help ons"en de belofte
"zolang wij te eten hebben, zult gij geen gebrek lijden" deden hem
voor Alphen-Aarlanderveen kiezen.
In september 1852 begon hij hier een eigen christelijke school die
meteen een groot succes werd en de bestaande openbare school danig
in de wielen reed. Niveau en sfeer van de school van Lemkes werden
hoog geroemd, maar de tegenstanders zaten niet stil en twintig jaar
later legde hij persoonlijk het hoofd in de schoot en in 1873
verliet hij het onderwijs: de wettelijke verplichtingen betreffende
pokkenvaccinatie hielden hem buiten de deur.
De school van Lemkes in de Raadhuisstraat werd in 1886 voortgezet
in de Dorpsstraat/Julianastraat. Het was de basis van andere
christelijke scholen en later van het voortgezet onderwijs. De
school in de Julianastraat werd opgevolgd door de School met den
Bijbel onder P. Stouthamer op het Sint Jorisplein.
De broeders van de Vergadering van Gelovigen zaaiden tot op de dag
van vandaag het zaad van het christelijk onderwijs in
schoolbesturen, zoals van de Chr. H.B.S./Chr. Lyceum, de Mulo van
Grijpma, de Chr. Nijverheidsschool voor meisjes en de Chr.
Technische School.
(H.J. Habermehl)
Bronnen:
- H.J. Habermehl, Geroepen Gelovigen (Alphen aan den Rijn 1980/1986)
- B.J. van Vliet, '140 jaar christelijk onderwijs in Alphen', in: De Viersprong 29 (1991).
