Korenmolen De Morgenster te Aarlanderveen
Tot in de twintigste eeuw telde de Rijnstreek tientallen korenmolens. Door technische vooruitgang, eerst in de vorm van stoommachines, later door het toenemend gebruik van elektriciteit en diesel, raakte windkracht in onbruik. Slechts enkele molens zijn bewaard gebleven. Eén daarvan is korenmolen "De Morgenster" aan het Noordeinde in Aarlanderveen.
De eerste Aarlanderveense korenmolen stond, zoals veel meer korenmolens in de omgeving, ver verwijderd van de dorpskern midden in het polderland. Deze molen werd in het eerste kwart van de 17e eeuw gebouwd en in 1782 afgebroken omdat de molen door het turfbaggeren midden in een plassengebied was komen te staan. De molen werd herbouwd in het Noordeinde. Nog geen eeuw later, in 1870, brandde de molen af. Na de brand werden de restanten gesloopt en de Aarlanderveense timmerman en molenmaker Hendrik Roog kreeg van korenmolenaar Willem Brouwer de opdracht een nieuwe molen te bouwen. Het uiterlijk van de nieuwe molen verschilde aanmerkelijk van de oude. De oude molen was een grondzeiler terwijl de nieuwe als stellingmolen werd gebouwd en zodoende hoog boven de omringende bebouwing uitstak. Gelijktijdig met de herbouw liet Brouwer op de molenwerf een woonhuis bouwen. In 1875 werd de molen eigendom van Cornelis Walraven, korenmolenaar in Meeuwen. Cornelis bleef in Meeuwen wonen en zijn zoon Abraham werd molenaar op de Aarlanderveense molen. Na het overlijden van Abraham werd de molen beheerd door drie zoons, Cornelis Paulus, Pieter en Paulus Cornelis. De laatste vertrok in 1925 naar Nieuwveen, waar hij molenaar werd op de korenmolen "Het Fortuijn".
In 1949 werd de molen eigendom van graanhandel Van Muiswinkel in Zwammerdam. De molen werd stilgelegd en het verval sloeg toe. Om de molen voor verdere achteruitgang te behoeden werd in de vijftiger jaren een fonds in het leven geroepen met als doel de molen te laten restaureren. De restauratie werd in de loop van 1962 ter hand genomen door de molenmaker P. van der Lijn uit Aarlanderveen. De uiteindelijke kosten bleven net onder de 40.000,- gulden. Op 12 oktober 1963 werd de gerestaureerde molen geopend en als woonhuis in gebruik genomen. Omdat de molen te lijden had van verzakkingsverschijnselen werd in 1989 een nieuwe fundering aangebracht. Op dit moment pronkt de molen in zijn oude glorie.
Bronnen en literatuur:
- SARM; Archief van de Molencommissie Aarlanderveen.
- A.J.J. van 't Riet, Korenmolen De Morgenster te Aarlanderveen. Zijn geschiedenis en zijn voorgangers (Aarlanderveen 2002).
