De Hervormde kerk te Berkenwoude
De Hervormde kerk van Berkenwoude ligt in de oude dorpskern op een verhoogd terrein aan de Dorpsstraat. Uit de archieven van de bisschop van Utrecht, Frederik van Blankenheim (1393-1423), blijkt dat er al in de 14e eeuw sprake is van een kerk in Berkenwoude. Tijdens zijn episcopaat gaf hij namelijk opdracht om de bestaande kerk af te breken en te herbouwen.
Toen het dorp in 1512 door de Geldersen in brand werd gestoken, werden de nieuwe kerk en toren in de as gelegd. Beide werden op dezelfde plaats herbouwd. De stevige toren, die gedeeltelijk in de huidige zaalkerk is ingebouwd, dateert nog uit die tijd. De toren bestaat uit drie geledingen en heeft forse steunberen tegen de eerste geleding. De oorspronkelijke klok werd na blikseminslag in 1732 vervangen door een door Johan Nicolaus Derck in 1755 gegoten klok. Deze klok hangt in een dubbele eiken klokkenstoel. De na 1512 herbouwde kerk, werd na blikseminslag in de toren zwaar beschadigd maar kon worden gerestaureerd. In 1833 werd de kerk ingrijpend verbouwd. Muren werden beklampt of vernieuwd, de spitsboogvensters werden in rondbogen veranderd. De oude kapconstructie echter werd gerepareerd en hergebruikt. Er kwam een nieuw houten tongewelf in het interieur aan te hangen. In 1949-50 werd de fundering van de toren, die toen zwaar overhelde, vernieuwd. De houten verdiepingsvloeren werden door betonnen vloeren vervangen en de voet van de torenspits werd verbreed. In 1972 werd een begin gemaakt met een grote restauratie van de kerk. De fundering werd vernieuwd en de gescheurde muren hersteld. Om financiële redenen werd de fundamenten van de tegen de kerk aangebouwde consistorie niet vernieuwd, waardoor de muren nu zeer grote scheuren vertonen. De kerk werd eind 1974 weer in gebruik genomen. In de kerk bevindt zich een uit 1686 daterende, rijk versierde preekstoel met de initialen van onder anderen de kerkmeesters, schout en koster. Het orgel is in 1896 door de firma L. van Dam en Zn. gebouwd.
Auteur: P. Teuling
Literatuur:
- Catharina L. van Groningen, De Krimpenerwaard. De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst (Zwolle, 1996), blz. (126 - 223).
- A.A.M. van der Wouden, Uit de geschiedenis van Berkenwoude (Berkenwoude, 1980), blz. (23 - 29).
Reacties
Volgens Schoute in HEK 10 1985 p.29ev. in zijn art. over kerken in de Krimpenerwaard is de kerk wschl. aan Maria gewijd
Blijkens recent dendrochronologisch onderzoek is de kap boven het schip uit 1513 en niet uit 1833 zoals vaak gedacht, de datering van het schip en de toren kent daarmee wschl. geen groot verschil: art. de Vries in BKNOB 1996-4 p.119
