Gemeentewapen Gouda
Het gemeentewapen van Gouda is bevestigd bij Besluit van de Hoge Raad van Adel van 24 juli 1816 en werd daarbij als volgt omschreven:Van keel, beladen met eenen pal van zilver, en verzeld, ter werdzijde van drie zespuntige sterren van goud, staande in den zin van den pal. Het schild gedekt met eene kroon met vijf fleurons, alles van goud, en omgeven van eene doornenkrans. Voorts vastgehouden door twee klimmende leeuwen in hunne natuurlijke verwen en onder hetzelve het oude motto 'Per aspera ad astra'.
In hedendaags heraldisch Nederlands luidt de omschrijving als volgt:
In rood een paal van zilver, ter weerszijden vergezeld van drie paalsgewijs geplaatste zespuntige sterren van goud. Het schild gedekt met een vijfbladige kroon van goud en omgeven door een doornenkrans; en vastgehouden door twee omziende leeuwen van natuurlijke kleur. Onder het wapen de spreuk "Per aspera ad astra" (door moeilijkheden -letterlijk: door de dorens - naar de sterren).
De oudst bekende stadszegels, daterend van de 14e eeuw, tonen een wapen waarop een paal met aan weerszijden 1 zespuntige ster. Het wapen met de zes sterren komt pas in de 15e eeuw voor. De sterren zijn zeer waarschijnlijk ontleend aan het wapen van de heren van der Goude.
De doornenkrans werd in de 17e eeuw toegevoegd waarna het wapen ook zijn devies kreeg.
- J.E.J. Geselschap, De zegels en het wapen van Gouda. In: Zegels en wapens van steden in Zuid-Holland (Den Haag 1966) blz. 105-112.
