De Alphense brug
Wanneer voor het eerst een vaste oeververbinding over de Rijn werd gemaakt is niet bekend. Wel weten we dat de brug verschillende gedaanten had. Eerst een vaste boogbrug, daarna een brug met een enkele klap, gevolgd door een brug met een dubbele klap. De huidige brug dateert uit de jaren vijftig van de 20e eeuw.
Op grond van de naam "Alphense" brug zou men kunnen denken dat de brug op het grondgebied van Alphen ligt. Dat is slechts voor de helft waar. De "Alphense" brug was vanouds de verbinding tussen de gemeenten Alphen (aan de zuidwestkant van de Rijn) en Aarlanderveen (aan de noordoostkant van de Rijn). Ook was de brug voor de inwoners van Oudshoorn van groot belang. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de inwoners van de drie dorpen meebetaalden aan het onderhoud. Hoe oud de eerste oeververbinding was, is niet duidelijk. Wel weten we dat het een gemetselde vaste boogbrug was die een obstakel vormde voor de scheepvaart. Schepen mochten niet te hoog zijn en masten moesten worden gestreken. De eerste klapbrug werd gebouwd rond 1589. Op 16 september 1589 verleenden schout en ambachtsbewaarders hun goedkeuring aan het bestek van de nieuwe brug. Het was een brug met een enkele klap.
De brug vormde het middelpunt van de dorpscentra van Alphen en
van Aarlanderveen (Lage Zijde). Aan beide kanten van de Rijn
onstond langs de straten naar de brug veel activiteit van
middenstanders. Behalve winkels waren er ook verschillende
herbergen. Door de nauwe doorvaart moesten de schepen soms geruime
tijd afmeren. Bezoek aan winkels en herbergen werd daardoor
ongetwijfeld gestimuleerd. Uiteraard werd de brug regelmatig
hersteld en vernieuwd, maar in feite bleef zij in de
oorspronkelijke vorm en afmeting dienst doen. Dit duurde tot
1906.
Door het toenemende scheepvaartverkeer en het langer en breder
worden van de schepen was het noodzakelijk de brug te vernieuwen.
Bovendien was enkele jaren eerder de Rijn in het centrum van Alphen
verbreed. De nieuwe brug kreeg een dubbele klap. Hoewel de dubbele
klap, en daarmee de bredere doorvaart, gunstig was voor de
scheepvaart, leverde hij bij het toenemende straatverkeer steeds
meer problemen op. Autoverkeer, vooral vrachtwagens en autobussen,
liepen regelmatig vast op de hoge kniek in het brugdek. De situatie
werd in de jaren vijftig onhoudbaar. Men besloot daarom tot de bouw
van de huidige brug.
Literatuur:
- H. Dinkelaar, Volk op Viersprong. Acht verhalen over het verleden, om het heden van Alphen te verstaan (Alphen aan den Rijn 1988)
Reacties
In 1333 wordt een brug bij Alphen genoemd (Archief Graven van Holland inv.nr.243 f.96)
Een brug over de Oude Rijn bij Alphen is afgebeeld op de fraaie gekleurde schilderijkaart van de hand van waarschijnlijk Pieter Dirksz. Crabeth van circa 1520
Allereerst mijn complimenten voor de mooie informatieve site. Het artikel over de brug over de Rijn roept een vraag bij mij op.
Als verzamelaar van "loodjes" ben ik er sinds kort achter dat er loodjes bestaan met de wapens van Alphen, Oudshoorn en een andere plaats(?).
Deze loodjes zijn vanaf +/- 1690 - 1870 in gebruik geweest (zie mijn website types: http://www.loodjes.nl/CLA.html tot en met http://www.loodjes.nl/CLI.html ).
Zouden deze loodjes een vorm van "tol" geweest kunnen zijn voor de brug over de Rijn, of heeft iemand enig ander idee waarvoor deze loodjes in gebruik kunnen zijn geweest?
Bij voorbaat dank voor een reactie.
Op zaterdag 17 september heeft iemand tot vijf keer toe geprobeerd om op mijn bericht te reageren, echter zonder succes. Zou deze persoon mij misschien alsnog willen mailen op allex@loodjes.nl ?
