Veren over IJssel en Styx...
'Bij onvoldoende zicht geen veerdienst. College van B&W.' Die weersafhankelijke opstelling van een college bevindt zich ook op Ver-Hitland, maar is van B&W van Ouderkerk. (Een voorbeeldige metafoor: deze bestuurders weten dat je bij onvoldoende zicht iets niet moet doen!) Dat gemeentebestuur ook kocht het veerrecht in 1844 van schout Dirk Mijnlieff voor 5.000 gulden. De gemeenteraad wilde dit echter niet betalen. Mijnlieff deed de gemeente een proces aan en won: men moest dokken voor dit 'heerlijk recht', in 1793 aangekocht door Mijnlieffs vader. Onder de rechten van de ambachtsheerlijkheid Ouderkerk viel al zeker in 1448 dat veerrecht naar de Nieuwerkerkse kant. De diverse generaties veerhuizen op Ver-Hitland waren van de gemeente Ouderkerk en dat is met het huidige Nieuwerkerkse pand nog zo. (Al wil Ouderkerk het pand wel verkopen bij de komende privatisering - via aanbesteding - van de veerdienst.) Dit en veel meer is op te steken op de expositie 'Voetveren in de Krimpenerwaard', die tot eind augustus elke zaterdagmiddag van 13.00 tot 16.00 uur te zien is in de Oudheidskamer, Dorpsstraat 19, te Ouderkerk aan den IJssel. (Bij dat 'veel meer' zit ook een en ander over Ver-Hitland en de vroegere spoorweghalte Ouderkerk in Nieuwerkerk!) Aanbevolen en zie ook de website hvouderkerck.nl.
De fototentoonstelling geeft alleen al voor het verspreidingsgebied van Het Kanaal zes veren, waarvan er nog twee resteren. Naast Ouderkerk-Ver-Hitland waren er Het Bonte Varken-Klein-Hitland, Spreeuwenhoek-Kortenoord, Gouderak-Moordrecht, het Beijersche Veer en het veer Gouderakschedijk-Veerstal. De laatste twee lagen zó dicht bij elkaar, dat je, als je Sijmen de Bruin van het Beijersche voetveer gemist had, best even op de Gouderakschedijk door kon lopen naar het veer van Maarten Koolwijk…. (Komt niet zo'n beetje tussen deze veren de Zuidwestelijke Randweg van Gouda, mèt brug?)
In een vitrine in het onderkomen van de Historische Vereniging Ouderkerck op d'IJssel bevinden zich naast al die foto's ook drie voorwerpen van veren naar Nieuwerkerk. Het gaat om een model van een van de laatste veerpontjes van De Bruin van Kortenoord, dat al in 2007 in deze rubriek aan de orde was, en om een latere aanwinst. Het zijn twee planken die ooit zaten aan de zijkant van de roei-veerboot van Het Bonte Varken (Ouderkerk) naar Klein-Hitland (Nieuwerkerk), bij de steenovens dus. Op één bord prijken de plaatsnamen en op het andere de tekst '12 personen 900 kg'. Bijgaand is niet alleen het bewuste stuk vitrine afgebeeld, maar ook een oude foto van het veer met C. den Ouden. Hij voer van 's morgens 5 uur tot in de late avond. In de jaren vijftig werd de veerdienst opgeheven en verdween de dienst ook letterlijk van de kaart. (De expositie toont ook landkaarten waar hij nog wèl op staat aangegeven!)
De leuke tentoonstelling beperkt zich niet tot betaalde veren over IJssel en Lek, maar geeft ook een plaatje en tekst over de oude mythologische Griekse veerman Charon, die de doden over de rivier Styx naar het onderaardse dodenrijk bracht. Vanwege het geloof dat ook de overtocht over de Styx niet kosteloos was, werd bij overleden Grieken een munt in de mond gelegd, zo wordt zelfs gememoreerd. Dat alles is wel erg uit de buurt. Is het een suggestie om de tentoonstelling op dat punt aan te vullen met de laatste regels uit een rijmwerk van Nieuwerkerks volksdichter Janus Mourik over een IJsselveer en de sterfelijkheid van de mens? Hij dichtte in een streekkrant als oudere gereformeerde man - nadenkend over doods-Jordaan en Beloofde Land - in 1968, toen het IJsselveer Kortenoord-Spreeuwenhoek stopte:
(…)
Is er toch geen mouw te passen
Aan het veer op Kortenoord?
Valt er heus niet meer te praten?
Wie spreekt hier het laatste
woord?
(…)
Eén ding, dat is wis en zeker
't Laatste veer ligt nimmer stil
En die veerman komt ons halen
Ook wanneer men zelf niet wil.
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal, 10-06-2009
