Werfplaten uit IJsselstreek in Fries Museum
'Ook musea van elders verzamelen soms Nieuwerkerks materiaal. Van een vorig jaar vertrokken bedrijf heeft de HVN nog niets, maar het Fries Scheepvaartmuseum wel. Hun werfplaat van Bodewes (Kortenoord) uit 1981 staat zelfs op de website www.geheugenvannederland.nl.' Dat meldde de laatste Nieuwsbrief van de Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel (HVN) en het leek spijtig. En al zijn werfplaten geen curiosa als 'doopbijltjes' met inscripties, ze behoren ook tot het scheepsantiek.
De latere BV Machine- en Lierenfabriek J.H. Bodewes kwam in 1956 als NV uit Haastrecht en moest in 2008 herstarten als Bodewes Winches BV binnen de Huismangroep uit Schiedam. Vervolgens vertrok men ook naar Zwart Nazareth oftewel die jeneverstad. De bushalte van Connexxionlijn 190 heet nog Bodewes en dat zal gezien de ervaringen met andere haltebordjes (bijv. Ringvaarthal) nog vele jaren zo blijven. Bijvoorbeeld op internet blijft een personeelsadvertentie uit 1969 in de ver nadien gescande krant Het Vrije Volk leesbaar: 'Riante woning beschikbaar voor jong bekw. Metaaldraaier. Brieven aan Machinefabriek Bodewes N.V. Nieuwerkerk a.d. IJssel'. Op de bewuste Nieuwerkerkse werfplaat uit 1981 prijken de naam J.H. Bodewes en de aanduiding 'SCHEEPSWERKTUIGEN', terwijl op een plaat van Haastrecht nog de specifieke aanduiding 'LIERENFABRIEK' staat. (Verder kent het Nederlandse geheugen veel werfplaten Bodewes van elders: zo zit een scheepswerf met die naam al sinds 1812 in Hoogezand.) In Nieuwerkerk werd de geboren Groninger Gerard Bodewes zeer goed bekend. Dat was wel meer als Sinterklaas en boegbeeld van de stichting Evenement dan als carrousseldraaier van de fabriek. (In de Kanaaleditie van 28 juli stond een In Memoriam over hem.)
Hetzelfde Friese museum prijkt op dezelfde website met ook twee werfplaten uit Gouderak. 'VERBOUWD EN MOTOR GEPLAATST DOOR: / Fa. H.v.VLAARDINGEN / SCHEEPSWERF 'KROMHOUT' / Ao. 1952 GOUDERAK No. (...)'. Dat staat op een bruin geschilderd exemplaar met op de plaats van het bouwnummer een gat. De andere plaat is zelfs ongedateerd en het museum houdt het op 1950-1975. Hubertus van Vlaardingen (1842-1917) had een werf aan de Rotterdamsedijk aan de Goudse kant van de IJssel. Zijn zoon Jacob (1875-1955) kreeg daar ruimtenood en verhuisde in 1919 met zijn werf Kromhout naar Gouderak. Hij deed dat door de bestaande werf 'De Kroonprinses' van de familie Prins te kopen. Veel meer hierover, inclusief foto's, maar niet van werfplaten, staat in een mooi Golderake-boek uit 2007 van Dirk van Dam: 'Schippers en schepen van Gouderak'. De werf werd in 1995 gesloten en de plek werd al in 1964 bij de gemeente Gouda gevoegd. De Gouderakse werfplaten zijn dus beide van voor die grenswijziging, zoals een annexatie netjes heet. Haast beroemd werd de werf doordat de latere schrijver Salomon Herman Hamburger (Herman de Man) er in 1917 een paar maanden roest schrapte. Van de daarbij opgedane kennis maakte hij gebruik in zijn roman 'Scheepswerf De Kroonprinces' van 1936. Onder veel meer liet hij juffrouw Cato zo'n beetje onder Moordrecht in de trein een sergeant een arm om haar schouder slaan. 'Dat kon hij doen, want bij Nieuwerkerk was de enige passagier die er nog was, uit hun coupé gestapt.' Hetzelfde jaar 1936 liet Godfried Bomans de hoofdpersoon uit zijn boek 'Pieter Bas' genoemd dorp ook relativeren. In zijn verhaal ergerde Gouda's nieuwe burgemeester zich 'op den weg van Rotterdam naar Gouda, ongeveer ter hoogte van Nieuwerkerk' aan een tabakspuwende man die hem allerlei grofs toevoegde….
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 25-8-2010
