Uniek ansichtenboekje uit 2010: anno 1973
Tot en met 31 mei kan men dankzij het Algemeen Dagblad (AD) nieuw geprinte en gebonden oude- ansichtenboekjes, ooit uitgegeven door de Europese Bibliotheek, met korting kopen. (Dat bedrijf zelf geeft vanuit Someren-Eind in een digitale omgeving invulling aan haar oude uitgeefconcept, zoals dat tegenwoordig heet.) In februari kon men voor 'meer dan 850 dorpen en steden' en dus ook voor die paar van de Kanaalregio een gratis boekje krijgen als je genoeg punten van voorpagina's van het AD knipte. Veel klopte, maar niet dat het een 'uniek ansichtenboek' was, want het waren op het slappe kaft met de naam AD na heruitgaven.
Dat stond in de colofons, maar klein en onvolledig. Van Nieuwerkerk aan den IJssel stond er in dat het een heruitgave was van een editie uit 1994. Omdat Kanaallezers zodoende met opmerkingen over onderschriften kwamen wordt de heruitgave 'op veler verzoek' toch maar in deze rubriek besproken. Het boekje over Nieuwerkerk moet daarin maar als voorbeeld worden gezien voor die over de andere Kanaalkernen Zevenhuizen, Moerkapelle, Moordrecht en Gouderak, want anders wordt het wel erg veel commentaar…. Het Nieuwerkerkse boekje uit de AD-serie 'Uw dorp of stad' was oorspronkelijk het boekje 'Nieuwerkerk aan den IJssel in oude ansichten' uit 1973 van de uitgever Europese Bibliotheek. Auteur was C.J. Helmstrijd, afdelingshoofd Interne Zaken bij de gemeente en toenmalig beheerder van de ansichtenverzameling daarvan (die kaarten zijn nu op het streekarchief). Ongewijzigde herdrukken vonden plaats in minstens 1981 (zoals voorin staat 'uitgegeven in samenwerking met De Zeeuwsche Boekhandel te Zierikzee', omdat de uitgever dacht dat Nieuwerkerk aan den IJssel daar ergens lag!), in 1987, in 1994 en dus in 2010. Wie weet dat elke generatie zijn eigen geschiedenis moet schrijven snapt dat ongewijzigd herdrukken van bijschriften uit 1973 niet kan. Voor een klein deel van de 38 plaatjes betekent het dat oorspronkelijke fouten maar worden herhaald. Bij nummer 29 staat onder een foto van de 's-Gravenweg vanaf Kortenoord: 'De panden links zijn gesloopt' en dat geldt gelukkig nog steeds niet voor wat de familie Post ooit voor de slijterij De Keizer neerzette. Onder nummer 36 staat dat een foto de steenplaats Klein-Hitland voorstelde, maar het was de steenplaats De Britten. In veel meer gevallen is wat nu als fout wordt ervaren ontstaan door wijzigingen tussen 1973 en 2010 en die kan je Kees Helmstrijd niet kwalijk nemen. Onder het eerste plaatje staat nog steeds dat een oud stuk Hoofdweg Burg. Jasstraat heet om de herinnering aan die bestuurder 'levendig te houden'. Na een publicatie in deze rubriek anno 1995 veranderde de gemeenteraad de straatnaam echter in Vrijheidslaan en dat houdt de herinnering zeker levend. (B en w van Zuidplas behandelden er pas nog een brief over.) In de Dorpsstraat zou café De Zwaan nog bestaan, terwijl in dat pand al decennia een chinees zit. 'Het pand Dorpsstraat 60 is gesloopt' is ook een mooie, want dat was wel zo, maar na een gapend parkeergat werd daar een nieuw pand met dat nummer voor de italiaan gebouwd. Van het voormalige gemeentehuis op het Oude Dorp is ook in de editie van 2010 te lezen: 'Thans is daar de kruidenierswinkel van de heer Bos gevestigd.' Op die plek zit echter nu al jaren de Kruidvat in een ander pand. 'Links zien we de boerderij, waar thans de garage Dekker is', is een andere gedateerde zin van 1973 over de Kerklaan. Haverwege die laan wordt van de oude Gereformeerde kerk vermeld dat deze 'thans is overgedragen aan de stichting Koninkrijkszaal Nieuwerkerk'. Afgezien van eventueel huisbezoek zijn Jehova's Getuigen daar echter ook al even verdwenen. Het pand Landzicht op de hoek van de 's-Gravenweg met de Kerklaan heet 'thans in gebruik als kantoorboekhandel' en dat kan voor bewoner en klant nu ook verwarrend zijn. De Schielandweg die we nu kennen als TW 67 heet nog braaf Provinciale weg 24 bis en de lezer wordt geacht aan de 's-Gravenweg te weten waar plaatwerkerij Vis zit. Het op een na laatste plaatje is van Groenendijk 44 op Ver-Hitland. Die plek heeft dat nummer niet meer en het in 1961 verbouwde huis met trapgeveltje is ook verdwenen….
Van de editie van 1973 resteren ook nog enkele folders. Daarin staat dat het boekje 'vanaf heden ook steeds direct uit voorraad verkrijgbaar is' en wel bij de boekhandels Vis ('s-Gravenweg) en Dorrestein. Dat was toch eindig. Boven alle tekst geldt natuurlijk dat de oude plaatjes zelf er met de jaren niet minder op worden, al ervaart men zwart-witreproducties van gekleurde originelen wel anders dan 35 jaar geleden. Zo bezien is antiquarische aanschaf van een exemplaar uit 1973 het meest aan te bevelen. Dan snap je ook direct wanneer 'thans' was.
Hierbij prijken twee oude dorpsansichten die ook in het bewuste boekje staan, maar ze staan dan in deze kwaliteitskrant van 2010 wel in de originele oude kleuren. Bij die van 'Dorp Zuidzijde' staat in de vele edities van het boekje steeds dat hij uit 1908 is, alsmede de daarmee strijdige zin: 'Rechts prijkt één van de eerste lantaarnpalen met electrisch licht.' Pas op 3 oktober 1922 stelde Nieuwerkerks burgemeester het Goudse electrisch licht in werking, zo leerde ook in 1973 het nog door Helmstrijd zelf beheerde gemeentearchief. De kaarten uit dezelfde serie zullen dus van rond 1925 zijn. Ze werden uitgegeven door manufacturier Teun Muit, die er graag met zijn blauwe klompen zelf op stond!
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal, 26-5-2010
