Noordhollandse smeden in Kanaalregio
De genealogie 'Een familie Visser in Zevenhuizen' in het Verleden Tijdschrift 56 vertelde het kort in 1999: boerenzoon Piet Visser uit Kwadijk (nu bij Purmerend) begon in 1903 in Zevenhuizen een smederij. Piet had het vak in Noord-Holland geleerd. Het bedrijf aan de Dorpsstraat ging over op de zonen Simon en Jan. (Op de bijgaande Zevenhuizense foto staan links voor de zaak Simon Visser, ene Hordijk met een hamer en Jan Visser.) Kleinzoon Fred runt nu op dezelfde plek het cv-bedrijf P. Visser en Zonen en Visser Techniek uit 1988 van kleinzoon Jan is er nog een spin-off van. Het Nieuwsblad voor Gorinchem en omstreken van 16 oktober 1925 geeft een illustratie van het vernuft van opa. Men schreef over een bietenrooidemonstratie op het land van G. Braat in de Eendrachtspolder in Zevenhuizen. Vertoond werd een 'scherpe schoffel, vinding van het Pommeritzer-station, waarmede de bieten gekopt werden'. Een oude ploeg, die daarvan was voorzien, voldeed weer goed. Makers waren P. Visser, smid te Zevenhuizen en diens compagnon B. Monster te Bleiswijk. 'Van alle kanten was men per auto of motorfiets naar deze demonstratie komen zien', zo meldde die krant van 1925 nog. Het bericht is maar een voorbeeld. Voor het Reformatorisch Dagblad van 14 januari 1978 kon Gerrit Klein van de Nieuwerkerkse 1e Tocht nog worden geinterviewd. Hij vertelde dat zijn vader en kouwegrondteler Jaap Klein in 1926 een kas wilde. Prijsopgaaf kwam van Van der Knaap uit ook Zevenhuizen, maar vlak voor het rond was kwam Piet Visser met het voorstel om een ijzeren kas te bouwen: de eerste in Nieuwerkerk èn de eerste van Visser. In de ijzeren staanders moest vooraf gaatjes worden geponst. Visser gaf de verzekering, dat Klein de hele kas gratis zou krijgen als er één gaatje niet op de goede plaats zat. Het zal de tuinder zijn tegengevallen: alle gaatjes zaten op de goede plek en er kwam jarenlang een reclamebord bij te staan: 'P. Visser, fabrikant Zevenhuizen'. Verwarmingsinstallaties in tuinderskassen werden een specialiteit.
Broer Evert van Piet Visser 'emigreerde' na zijn broer ook vanuit Kwadijk naar de Kanaalregio. Hij ging eerst bij zijn broer in Zevenhuizen werken en werd later smid, tevens rijwielhandelaar, aan de Nieuwerkerkse Kerklaan. Hij vernieuwde daar in 1913 een al bestaande smederij. Op 25 mei 1920 zond hij zijn voorbedrukte briefkaart aan zijn G.O. oftewel Geachte Ouders en die kaart is er nog. Lijkt die aanhef al een vroeg soort sms-taal, de hele kaartinhoud is die van zo'n later telefoontje. 'Hierbij bericht ik u als dat wij goed over zijn gekomen doch zijn te laat gekomen voor het spoor daar de boot over tweeen pas in Amsterdam was toen zijn we naar de familie gegaan en om 6.22 gegaan zoo dat we om negen uur pas thuis waren. Verder alles best en de hartelijke groeten van ons allen. Evert' Een detail is dat hij als meer mensen het woord 'IJsel' in de plaatsnaam aan beide zijden met een enkele s liet drukken. (Deze briefkaart bleef dus in tegenstelling tot sms-jes al 90 jaar bewaard en kwam vanuit Kwadijk via omwegen op een beurs terecht…)
De datum van de briefkaart is curieus. Op 24 september 1920 overleed smid Evert Visser, 'te zijnen huize A114' in Nieuwerkerk. Hij was toen 35 jaar en volgens de overlijdensakte geboren te Middelie, echtgenoot van Martina Bos en zoon van Simon Visser, overleden, en Klaasje Doets, wonend te Kwadijk. (Die zomer moet wat geweest zijn voor Klaasje: in Middelie leert een grafsteen nog dat haar man Simon overleed op 7 juli 1920. Zijzelf zou dat in 1948 in Zevenhuizen doen.)
Smid Evert kreeg volgens de familie een acute hartklachten bij het als brandweerman bestrijden van een hooibergbrand en overleed daar 's avonds thuis aan. (Smeden waren aan hitte gewend en vaak brandweerman!) Regionale kranten van september 1920 meldden dat niet, maar het overlijden was ook niet tijdens het uitrukken zelf. Na Visser kwamen Jan Paul en nadien Sander Hol in zijn smederij. Intussen is het pand verdwenen, maar plaatjes als het bijgaande zijn voor oudere Nieuwerkerkers nog van de smederij van Hol.
Het kan verkeren tussen broers: materieel gezien resteren in de Kanaalregio van Piet Visser forse bedrijven en van Evert Visser een enkele briefkaart, verhandeld op een beurs. Toch is de laatste de directe aanleiding voor deze media-aandacht.
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 7-7-2010 (De beide zijden van de briefkaart op de weblog zijn extra.)
