Wensen van Dirk Blom (1850-1852) bleven wèl bewaard...
Al hangen er nog steeds kerst- en nieuwjaarskaarten op: de meeste wórden weggegooid. Het is begin 2011 al gememoreerd: het Gemeentearchief van Rotterdam bewaart in haar bibliotheek wel tien enorme Nieuwerkerkse nieuwjaarswensen uit de periode 1849-1869. Het gaat daarbij om drukwerk met een planoformaat, zeg maar een ongevouwen dubbel foliovel. Ze werden nadien wel opgevouwen, maar ze liggen dat intussen in het archief niet meer en ze zijn zelfs van een rugvel voorzien. (Alles met dank aan de gemeente Rotterdam!) De wensen werden gedrukt bij de Erven Mulders aan 'het Steiger over de Korenbeurs', dus in het centrum van de Maasstad. Het is zelfs de oudst bestaande straatnaam in Rotterdam (van 1334). Die beurs werd in 1873 afgebroken en de drukker spelde de straatnaam soms ook als 'Stijger'. De wens van 1849 van klapwaker Gerrit Berghaan is vorig jaar opnieuw gepubliceerd. Hij overleed ook in 1849. De exemplaren van de crisisjaren 1850-1852 zijn van nachtwaker Dirk Blom en krijgen nu extra aandacht. Afgebeeld wordt alleen die van 1851: het cliché bovenaan was zijn drie jaren zelfs eender, en het verschil in de lange tekst viel ook wel mee….
Met hun prachtwensen ging 'half ambtelijk voetvolk' zoals nachtwakers en asmannen nieuwjaarsfooitjes ophalen. De inhoud was per jaar anders, maar de uitgever zorgde wel voor dezelfde dichtregels voor de ook in drukwerk investerende collega's uit tal van dorpen. Ook het cliché bovenaan was dus helaas een standaardplaatje van een nachtwaker en jaren eender. Onderaan het vel is steeds een apart Nieuwjaarslied opgenomen.
Gememoreerd werden in 1850 in het lied eerst landelijke zaken als de cholera-epidemie 'Die in een korten tijd aan 't graf, Haar duizende offers gaf'. Na de royale wens aan het Oranjehuis volgde die aan de burgemeester. De nachtwaker noemde hem niet bij naam, maar het was de rijke steenbakker François van Lange Gerardszoon (1787-1864) van Ver Hitland als waarnemer. (Zijn steenplaats wordt nu een Leefgoed 'De Olifant'!) Daarna kwamen in het rijmwerk dan de wensen aan de wethouders (assessoren oftewel bijzitters, duidelijk nog slechts assistenten van de burgemeester) en de raad. Als de rest was ook deze wens stichtelijk:
'Ervaart dat ook, gij Assesooren
En Leden van den Raad,
Dat God u bij uw ijvrig streven
Vol gunst ter zijde staat;
Dan gaat het wel in iedren kring,
Bij elken Dorpeling.'
In het exemplaar van 1852 leek men al aan een centrumfunctie te denken: 'Zo bloeije Nieuwerkerk en Omstreken weer dit jaar…' Het is een prachtzin die het herhalen waard is. Met nieuwjaar 1851 en 1852 was Marius van Lakerveld Blanken trouwens de nieuwe burgemeester, maar ook die werd niet met name genoemd.
Dirk Blom werd in 1827 in Nieuwerkerk geboren als zoon van arbeider Ary Blom en Elisabeth de Jong. Van 1850-1852 resteren van hem dus gedrukte wensen als nachtwaker. In 1853 trouwde Dirk Blom (26) met de ook Nieuwerkerkse Koosje Stam (20). Zijn beroep was toen arbeider en dat van haar arbeidster. Toen hij in 1854 de geboorte van hun dochter Elisabeth aangaf was hij nog steeds arbeider en was zijn huisvrouw Koosje 'zonder beroep'. Dat was ook nog zo op 3 juni 1859 toen heel- en vroedmeester Arie van Leerdam hun op 1 juni al geboren dochter Klaasje aangaf. Dirk Blom was kennelijk weg of ziek. Klaasje was vernoemd naar oma Klaasje Stam-Verschoor, want die was toen aan de beurt! (In Nieuwerkerk kreeg recent ook een Dirk Blom nog zo'n klein blauw-wit Kanaal-kaartje met 'Uw bezorger wenst u een voorspoedig 2012'!)
Van mensen uit het nachtwakers- en arbeidersmilieu bleef minder aan papier, grafstenen en foto's bewaard dan van de elite zoals die steenbakker Van Lange of burgemeester Blanken. Daarom dank aan de gemeente Rotterdam voor het bewaren van dit moois. Die Maasstad was minder krenterig bij archiefvorming en -beheer dan weleer Nieuwerkerk aan den IJssel. Immers deze wensen werden in Rotterdam alleen maar gedrukt en toch bewaard, terwijl ze voor Nieuwerkerk werden gemaakt, daar royaal werden verspreid en men er niet één van bewaarde. Zeker na alle heisa met de Rotterdampas op zak over 'Nesselanders overstromen Zuidplas' mag dat best eens worden gezegd….
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 18-1-2012
