Nieuwerkerksche Tocht en informatieruiven vergen onderhoud
Bij de drooglegging van de Kleine Plassen in Schieland, daarna vanaf 1874 de Prins Alexanderpolder geheten, kreeg een prominente watergang de naam Nieuwerkerksche Tocht. Het polderbestuur zorgde voor perfect onderhoud. Ondanks het op de schop gaan van de toen geheel agrarische polder overleefde die tocht in (nu) Rotterdam, Capelle en Zuidplas. Hij loopt nu van de A16 in de Rotterdamse wijk Prinsenland tot ergens tussen de Schelde en de Donau (geen water-, maar straatnamen!) in de Nieuwerkerkse wijk Esse-laag. In Capelle kreeg de tocht zelfs een informatieruif. Rotterdamse overbouwingen van de Nieuwerkerksche Tocht in Het Lage Land uit de jaren 70 haalden de voorkanten van architectuurboeken (bijv. van Wijnand Galema). Als historische verbinding was daar immers een waterstructuur gehandhaafd! Sommige 'poorten over de Nieuwerkerksche Tocht' werden door Gemeentewerken Rotterdam ontworpen. Menigeen moderniseerde intussen de naam door de ch in 'Nieuwerkerksche' weg te laten, terwijl dat bij waternamen niet mag (vergelijk de Hollandsche IJssel).
Voor Schollevaar kreeg de gemeente Capelle aan den IJssel in 1981/1982 vergunning van Schieland tot het gedeeltelijk verbreden en omleggen van de Nieuwerkerksche Tocht. Dat was in het ooit ongepland groen, het Schollebos. Op de Boomplantdag van 1972 (8 april) werd namelijk door de actiegroep Woonomgeving langs de Capelse weg een stel bomen gepoot. 'Hier staat de eerste boom in het natuurgebied Schollebos. Verboden zand op te spuiten en te bouwen', zo kwam er op een protestbord bij te staan. De gemeente haalde de bomen weg, maar veranderde bouwplannen wel in bosplannen en nam zelfs de door de actiegroep bedachte (te) simpele werknaam over…. Kwam het Hitlandbos er uit angst voor hoe arbeiders de vrije zaterdag zouden doorbrengen (echt!), het Schollebos kwam er dus door een actiegroep. 'Het park is in de loop der jaren sterk uitgegroeid tot een heus recreatiegebied, met bijzondere waterpartijen langs de Nieuwerkerkse Tocht en veel vrije fiets-, ruiter- en wandelpaden.' Die tekst gingen websites van Capelse wijken, restaurant Het Schollebos en vele makelaars royaal overnemen. In 1995 al werd de 'oude' houten beschoeiing van de verlegde tocht verwijderd en vervangen door een natuurvriendelijke oever. Er kwam ook een forse informatieruif van gemeente en waterschap vol natuurinformatie bij onder een heus dakje. De plek is vlakbij de kruising van het Hermelijnpad met het Konijnenpad. (De laatste naam als meervoud, daar is over nagedacht door B&W.) 'De Nieuwerkerkse Tocht in Capelle aan den IJssel zorgt voor de afvoer van overtollig regenwater uit de Polder Prins Alexander', aldus de eerste zin op het bord. Dat 'in Capelle aan den IJssel' is overbodig, want de tocht stoort zich minder aan gemeentegrenzen dan de opsteller van de tekst. Zoals te verwachten was gingen dakje en bord slijten en ze werden slecht of niet onderhouden. (Of het moet net zijn gebeurd, maar dan blijft het leuk hier te signaleren dat deze tochtnaam in Capelle wel en in Nieuwerkerk niet buiten zichtbaar is….) Nalaten van onderhoud zie je opvallend veel meer bij dergelijke objecten in overheidshanden. Toch corrigeerden pas wel 24 van de 27 Zuidplasraadsleden het college in haar voornemen de speelwerktuigen daar helemaal niet meer te onderhouden.
Achterstallig onderhoud geldt ook voor het stadspark (soms 'Horrorbos') van het nog Capels-Nieuwerkerkse recreatieschap. Waar de informatieruiven in het Hitlandbos nog niet geheel zijn verdwenen, zijn ze ook verminkt, zoals te zien is op dit fragment van de ruif bij de Kortlandstraat bij één van de Nieuwerkerkse 'bambikampen'. Een zeshoekig bordje met de term 'Hitlandroute' verdween. Iemand vond dat niet erg en plakte er een tijdsbeeld-sticker bij met de tekst: 'Wij wandelen as waar wij willen'. De overheids-website hitland.info paste zich op dat punt kennelijk aan: 'U kunt uiteraard zelf bepalen waar u loopt, maar het Recreatieschap Hitlandbos heeft ook twee wandelroutes ontwikkeld om het u gemakkelijk te maken.' Toch kan de overheid het sturen van de recreant op het bord maar niet laten: 'eten en drinken onderweg in restaurant Het Golfhuis in Hitland-zuid' (en niet bijvoorbeeld op Klein Hitland dus). Heet het restaurant in het Golfhuis intussen trouwens geen Hit? In de formele tekst op het bord is verder de cultuurhistorische aanduiding 'resten van steenovens' sinds het voorjaar bepaald te bescheiden, maar daar wees de Historische Vereniging al op en dat wordt bij gelegenheid aangepast: wie weet is het al gebeurd tussen het mailen en drukken van deze kopij. Voor het evenwicht zij tot slot vermeld dat kaarten van het recreatieschap een fietspad tussen de 's-Gravenweg en de Groenendijk De Mient blijven noemen, volgens de gemeente Zuidplas niet BAG-conform, maar historisch gezien volkomen terecht. De Nieuwerkerks raad besloot in haar domheid bij de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (die BAG dus) om dit te veranderen in De Miend. In Capelle heet een bedrijventerrein al jaren De Mient met een t en in Rotterdam is het ook De Meent. Daar en in kruiswoordpuzzels is de mient of meent een oude naam voor een gemeenschappelijke weide. In alle drie de gemeenten is dat onroerend goed-concept wel erg ver weg….
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 7-12-2011
