Toch Nieuwerkerks werk van Gerrit van Bruggen
'Na de dood van zijn vrouw vertrok Van Bruggen naar elders. Zou hij toch zijn eigen huis niet eens (ook op doek) hebben geschilderd en zou dat dan niet ergens bewaard zijn?' Zo eindigde de Toen & Nu van 7 januari 2009 over het trapgevelpandje van de schilder Gerrit van Bruggen onderaan de Groenendijk op Ver Hitland. Voordien was dat pand, maar zonder de aanbouw achteraan, van kluizenaar Ewoud Verhoek, beroemd van foto's in tijdschriften van rond 1930! Intussen is niet alleen het schilderij ontdekt, maar ook een foto van de kunstenaar met dat werk!
De in Alblasserdam geboren en later Rotterdamse kunstenaar Gerrit van Bruggen (1902-1989) woonde en werkte van 1939 tot circa 1970 op Ver Hitland. Het was het laatste binnendijkse huis aan de noordkant van de buurtschap. De schilder was daar een 'buitenbeentje'. Zelfs zijn signeren was uniek met zijn naam in ergens op zijn doeken een ballonnetje…. Niemand daar heeft een door hem gemaakt schilderij. De Ver Hitlandboekjes van buurtverenigingsman Jan Schutter (circa 1982) en theatermaakster Marjolein Meijers (2008) beeldden niets van zijn werk af. Veel opdrachtenwerk van hem voor de gemeenten Rotterdam en Capelle aan den IJssel bleef wel bewaard in het Gemeentearchief Rotterdam, zie de beeldbank daarvan. De eigen gemeente Nieuwerkerk aan den IJssel was te gierig voor maar één opdracht, zo lijkt het, maar Zuidplas heeft nog niet heel haar 'reserve' aan kunstbezit op de raadhuiszolder geïnventariseerd en laat staan daarover gepubliceerd. (Tips zijn welkom!) Zelfs het oude café De Roode Leeuw komt in de Rotterdamse beeldbank voor en dat is toch wel dichtbij de Nieuwerkerkse grens… Streekmuseum Crimpenerhof heeft eveneens werk van Van Bruggen, ze kunnen er wel een kalender mee vullen, maar de Nieuwerkerkse Oudheidkamer (nog?) niet. Bij een kunsthandel in Den Helder is momenteel een winterlandschap uit 1954 van Van Bruggen te koop, maar dat is helaas niet topografisch herkenbaar.
In de genoemde Toen & Nu werd het Groenendijk-huis van deze schilder dus behandeld en werd de vraag gesteld naar meer verhalen en Nieuwerkerks werk van hem. Door de plaatsing van deze Toen & Nu op de weblog van het streekarchief zocht deze familie contact. Kleindochter Marianne Witteveen-van Bruggen en haar man Ron werden in Apeldoorn opgezocht. Haar vader en dus de zoon van Gerrit, Ernst van Bruggen, was ook langs gekomen en wist nog veel over zijn Nieuwerkerkse jaren. Het ook in zijn bezit zijnde boekje van Schutter vermeldde dat, toen de Joodse bewoners Heijermans van (toen) Groenendijk 44 na 1945 'niet meer terugkwamen', de familie Van Bruggen het huisje kocht. Bokschipper Dirk de Jong herhaalde nadien ook zoiets voor een boek van Elly van Gelderen. Oud-Nieuwerkerker Bart van Erkel uit Hoogvliet had het daarentegen over Joodse onderduikers in de oorlog bij de familie Van Bruggen daar. Hun vestiging in wat eigenlijk een historiserend gebouwd zomerhuisje-zonder-nutsvoorzieningen was, was net vóór de oorlog en vanuit een woonschuit op Heyplaat. Zoon Ernst wist nog van het tijdelijk onderdak bieden aan Joden ('was een noodgeval') en van het verblijf van de familie Van Bruggen op de Veluwe aan het eind van de oorlog. Hij wist trouwens nog veel van Ver Hitland en vond het dus sterk veranderd.
In een map aan de Hoge Dries in Apeldoorn bleek een tekening van Gerrit te zitten van de steenplaats Klein Hitland. Deze prent werd gefotografeerd en prijkt hierbij! Ernst van Bruggen had thuis een schilderij van de ouderlijke woning op Ver Hitland. Ontroerend zijn de bloesemrijkdom en het kleine doodskruis met het woordje 'TOEN' pal voor het huis. Het werk is dus van na 1970 en met zijn vrouw postuum geschilderd aan de zijkant van het huis. Dankzij speciale medewerking kon ook dat schilderij hier worden opgenomen.
In Hoogvliet bleek de familie Van Erkel nog een foto uit 1982 te hebben met de toen in Joure wonende kunstenaar zelf met zijn schilderij van wat ooit als adres Groenendijk 44 had, maar nadien werd hernummerd èn afgebroken…. Ook deze foto prijkt in dank hierbij. Gerrit overleed in 1989 in Heerenveen en kwam mét de plaatsnaam Nieuwerkerk aan den IJssel in de databank RKDartists en stond al eerder in een gedrukt kunstlexicon! Wat het trapgevelhuisje zelf betreft was al bekend, dat het hoogheemraadschap van Schieland het in juli 1944 door een andere kunstenaar liet tekenen, net als tal van andere 'mooi' door de Duitsers geïnundeerde plekjes. Zoek op de website www.archieven.nl maar naar W.M. Strörmann en dan de Nieuwerkerkse Groenendijk.
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 2-11-2011
