Baarland en Oudelande dankten Nieuwerkerk
Sinds 6 en tot en met 18 november is er in het nog Nieuwerkerkse raadhuis een expositie over de per 1 januari afgesloten gemeentelijke historie. Het ging om voorwerpen van elders uit het raadhuis en om voorwerpen uit de Oudheidkamer. Veel ervan kwam ooit weleens in deze rubriek aan de orde. Dat gold niet voor twee voorwerpen: een zinken vuilnisbak en een Delftsblauw wandbord. Beide objecten gaan na de expositie naar de Oudheidkamer en zijn daar op de open middag van 28 november al weer te zien.
Voor de vuilnisbak met het opschrift 'N a/d IJ' - een bekend manco in de Oudheidkamer - werd een oproep gedaan in Het Kanaal. De daarin vermelde HVN-bestuursleden hebben geweten hoe goed Het Kanaal wordt gelezen: ze hadden het druk met de telefoontjes. Van een andere particulier werd een Delftsblauw gedenkbord verkregen met de tekst 'Baarland en Oudelande danken Nieuwerkerk a/d IJssel voor hulp Watersnood 1 Februari 1953'. Maarten Molenaar weet nog van een aspect van die hulp uit 1953: een pink (eenjarige koe) van een boer uit Baarland logeerde maanden op Nooit Gedacht! Dat bord past dus in de Oudheidkamer op die boerderij. Het dankbare wandbord hing decennialang in het Raadhuis aan de Kerklaan. Nieuwerkerk hielp dus twee gemeenten en ze zouden Hoedekenskerke ook hebben geholpen, maar dat bleef gespaard.
Baarland en Oudelande zijn kleine dorpen en voormalige gemeenten (tot 1970) in de 15 dorpen rijke Zeeuwse gemeente Borsele. Baarland telt 600 en Oudelande 700 zielen (en geen enkel verkeersbord). Bij de stormramp op 1 februari 1953 werden in de dijk van de Baarlandpolder 20 bressen van 10 tot 200 meter breedte geslagen. Nieuwerkerk kende de dorpen uit 'de zak van Zuid-Beveland': Jaap Vogelaar (CHU) was sinds 1946 burgemeester van Baarland, Hoedekenskerke en Oudelande voor hij in 1949 naar Nieuwerkerk kwam en een delegatie was present bij zijn installatie, net zoals later bij zijn 25-jarig ambtsjubileum als burgemeester. (Daarvoor was Vogelaar al vanaf 1938 burgemeester-secretaris van alleen Baarland.) Nieuwerkerk noch Baarland, Hoedekenskerke en Oudelande kennen Vogelaarwijken (de probleem- of krachtwijken van de gelijknamige PvdA-minister uit 2007). Nieuwerkerk kent wel een Burgemeester Vogelaarsingel, terwijl de gemeenten in 'de zak' geen straat naar hem vernoemden. Het benoemen van de Nieuwerkerkse Vogelaarsingel komt ook kort voor in het nieuwe boek 'Lokvogels en windvanen', maar er kan hier meer over worden gepubliceerd (zoals over zoveel). Na het overlijden van burgemeester Vogelaar in 1969 kwam er in 1971 een collegevoorstel om de Europalaan naar hem te hernoemen. In februari 1971 kreeg zijn weduwe echter het volgende ongenummerde schrijven van B&W: "De wijziging van de Europalaan achtte de gemeenteraad niet gewenst omdat deze naam eertijds gekozen werd ter uitdrukking van de Europese gedachten, terwijl de zin van enige daarop uitkomende straten waaraan de naam van Europese landen verbonden is, zou vervallen. De Prins Mauritslaan, welke als belangrijke toegangsweg naar het centrum van Dorrestein fungeert, is door de gemeenteraad om die reden ook gekozen en zal voortaan de naam Burgemeester Vogelaarsingel dragen." Opslaan van de raadsnotulen van 2 februari 1971 leert dat PvdA-er Dirk Vuik het initiatief nam om het collegevoorstel 'Wijziging Europalaan in Burg. Vogelaarlaan' zelf te wijzigen en hij kreeg iedereen mee. Wenning van D66 zei nadrukkelijk dat de Europese gedachte belangrijker was dan een persoon! De Europalaan bleef dus. SGP-er Dick Bikker was wel bang dat een naam uit het Oranjehuis nu plaats moest maken. Burgemeester Cor van de Linde antwoordde dat er een voorstel zou komen 'om de verloren gegane naam alsnog in het stratenplan op te nemen'. En waar buiten Nieuwerkerk veelal het water en de overkant van een singel dezelfde naam dragen, werd de overkant in een Nieuwerkerks poldermodel dus Prins Mauritssingel genoemd en bleef de naam van het water in het midden. Werden Vogelaar en prins Maurits beiden hàlf vernoemd en schrééf men maar dat het een belangrijke toegangsweg was?
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 11-11-2009
Reacties
Dag Adri,
Allereerst wil ik je hartelijk danken voor het leuke en leerzame stuk "Baarland en Oudelande dankten Nieuwerkerk".
Toch wil ik graag een kanttekening plaatsen.
Na het overlijden van mijn vader, in 1969, is er inderdaad in Nieuwerkerk aan den IJssel een singel naar hem vernoemd. Deze loopt vanaf de Europalaan naar het hart van Dorrestein, een wijk waar mijn vader heel trots op was.
In het stuk schrijf je verder, ik citeer: "terwijl de gemeenten in de zak geen straat naar hem vernoemden”. Dit is helaas niet juist. Na zijn vertrek in 1949 naar Nieuwerkerk aan den IJssel, heeft de gemeente Baarland wel een straat naar hem vernoemd t.w. Burgemeester Vogelaarstraat (zie bijgevoegde afbeelding).
Wij als familie zijn er trots op, dat er zowel in de gemeenten Nieuwerkerk aan den IJssel en Baarland een singel/straat naar Jaap Vogelaar is vernoemd.
Met vriendelijke groet,
Leen Vogelaar.
