Gereformeerde kerk Moordrecht ook te koop
Misschien is het zakelijk om op de verkiezingsdag een 'nulmeting' te doen: in de toekomstige gemeente Zuidplas - die met die bouwplannen - staan bij de start tegen de 550 huizen te koop (in Nieuwerkerk 300, in Moordrecht 100 en in Zevenhuizen-Moerkapelle tegen de 150). Zodoende ontgaat een mens weleens wat, zeker als de verkoop op of aan het pand niet is aangegeven. In september was deze rubriek gewijd aan een oude Nieuwerkerkse kerk die nog maar net te koop stond. De vroegere Moordrechtse Gereformeerde kerk stond dat al langer en werd nog niet beschreven.
"Ruim 1050 m3 historie met 3 terrassen aan de Hollandse IJssel. Wat wilt u nog meer. Het geheel ligt aan de karakteristieke Dorpsstraat van de gemeente Moordrecht en heeft in de periode van 1897 tot omstreeks 1960 dienst gedaan als gereformeerde kerk. De klokgevel met ornamenten straalt allure uit. (…) Begane grond: entree, hal en toegang tot de voormalige opslagruimte van ca. 110 m2 met zgn. consistorie en aansluitend het buitenterras aan de Hollandse IJssel. (...) Het oorspronkelijke gebouw stamt zover wij na kunnen gaan uit 1850." Zo biedt op www.funda.nl dezelfde makelaar als die van de oude Nieuwerkerkse Gereformeerde kerk die van Moordrecht aan. Een verschil is wel dat er bij deze kerk bij staat dat het vroeger een Gereformeerde kerk was. Een detail is dat met die 'zgn. consistorie' de consistoriekámer wordt bedoeld. Het consistorie is bij protestanten de kerkeraad en die is niet te koop (en het is bij katholieken trouwens de evenmin verhandelbare vergadering van de paus met de kardinalen). Die dubbele voordeur van Dorpsstraat 6 doet nog steeds aan een kerk herinneren: je ziet ze in gedachten 's zondagsochtend zo binnenschuifelen…. Wie meer over die voormalige kerk wil weten kan goed terecht bij het boekje 'Uit het moeras herrezen', dat Panc Vink in 1992 bij het honderdjarige bestaan van de Gereformeerde kerk van Moordrecht schreef. Er staan ook heel wat oude interieurfoto's in.
Na een eerste onderkomen aan het Westeinde werd in 1897 het pand met nu het nummer Dorpsstraat 6 door de 'dolerenden' in gebruik genomen. Dat jaartal uit de advertentie klopt beter dan de einddatum van 'circa 1960': in 1954 werd de nieuwe kerk aan de Molenlaan geopend en het oude pand verkocht voor f 6.700,-. (De vraagprijs is pas van € 379.000 gedaald naar € 350.000 en het pand is ook voor € 1450 per maand te huur.) Broeder W. Tom had het pand op 11 maart 1896 slim gekocht. Voor dezelfde f 2.225,- die hij ervoor betaalde, verkocht hij het door aan de kerk. Volgens broeder Vink werd het pand 'uit 1850' (makelaar) al in 1807 gekocht door een burgemeestersweduwe en in 1858 door burgemeester Cornelis van Vollenhoven. (Hij was van 1852-1855 tevens burgemeester van Nieuwerkerk op den IJssel.) Tom kocht het in 1896 van P. van Vollenhoven (vast een Pieter). De lopende brandverzekering werd volgens de koopakte overgenomen. Toch had men bij de start in 1892 besloten '...om niet over te gaan tot verassureren, ook niet als de kerk in de toekomst in het bezit van een kerkgebouw zou komen.' (De eerste van de drie v's waar men zo tegen was - verzekering, vaccinatie en vrouwenkiesrecht - sneuvelde dus snel, maar andere credo's bleven.) Na verbouwing werd het huis op zondag 25 april 1897 als kerk in gebruik genomen. Burgemeester Snel en de wethouders Exalto en Vrijlandt waren er netjes bij.
Van het wedervaren nadien tot 1954 lijkt het meest markante dat er op zondag 1 februari 1953 in het buitendijkse pand geen kerk kon worden gehouden. 'Het gebouw staat onder water en de oude Bijbel, die nu nog steeds voorin onze kerk op de standaard ligt, drijft daarin rond', zo schreef Vink in 1992. Intussen lijkt het hem dat die drijvende bijbel niet de hooggeplaatste kanselbijbel was, maar de teloor gegane lager gepositioneerde voorlezersbijbel. Van Hervormd Stavenisse bestaan foto's dat een bijbel zodoende in een kroonluchter bleef hangen. De gereformeerde dominee Okke Jager (1928-1992) maakte daar een zelfkritisch gedicht over en gereformeerden uit Moordt lazen dat graag, ook al hadden zij zelf geen kroonluchters:
(…) Wij hadden hier voor levenslang genomen,
een besproken plaats, en een besproken Heer.
Toen liet Hij het wilde water komen!
En, op zondag lag hier Zijn Woord niet meer.
Zijn Zijn beloften allen mee verdronken?
Hoog in de lamp hangt een glimlach van de Heer:
"Ik heb het bij verrassing teruggeschonken.
Leg het nu maar weer op uw kerkbank neer."
En voor aspirant-kopers met (trouw)bijbelbezit: sinds 1958 is er de stormvloedkering bij Capelle/Krimpen.
De tweede foto is niet van de kerk, maar van de top van een pandje pal aan de overkant. Het wapen van de gemeente Moordrecht staat er nog maar vaag op, maar zal toch die gemeente zelf wel overleven. Zou Zuidplas herstel tot een 'beter Moordrecht' stimuleren? En zou die ster in een gevierendeeld nieuw wapen terugkomen?
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in Het Kanaal 17-11-2009
Reacties
Graag zou ik weten wat er met het orgel is gebeurd wat overgekomen was uit de funenkerk in Amsterdan en waar ik als kind kerkte.
Graag antwoordt
groet
O.A. de Haan
