Moerkapelle: wapenrijk, maar geen El Dorado
'In 2010 mag voor de nieuwe gemeente een gevierendeeld wapen worden verondersteld: de leeuw van Nieuwerkerk, de ster van Moordrecht, de paal van Zevenhuizen en wat dan van Moerkapelle: eendjes met vos of kapel?' Dat stond op 9 januari 2008 in deze rubriek. Het zal vanwege de politieke prioriteit voor een vignet pas zomer 2011 worden voor de Koningin het nu verlangde wapen zal verlenen. Eerst investeerde men uit het provinciale fusiebudget in een extra vignet. Stelden B&W het wapen niet zó lang uit dat 'Zuidplassers' de te graveren zilveren ambtspenning, de te borduren togamouwen, de te bedrukken trouwboekjes en dergelijke nu zèlf moeten betalen? De vraag uit het begin kan sinds het raadsbesluit van december worden beantwoord. De raad maakte aan dit hamerstuk geen woord vuil, zo eens was men het in een commissie al. De virtuele 'Moerkapelse deelgemeente' krijgt een gouden kapelletje op een groen veld in het 'kwartier' rechtsonder. Dat is nieuw, maar tegelijk ook historisch verantwoord. In het wapen van de voormalige gemeente Zevenhuizen-Moerkapelle was het een rood kapelletje in een veld van goud. De gemeente Moerkapelle (1817-1990) had een wapen met drie eendjes en een vos. Daarvóór waren er al minstens twee afbeeldingen met kapelletjes. Hoe zat dat alles?
Van de stad Rotterdam bestaat een mooie kaart uit 1694, naar de kopergraveur de kaart van De Vou geheten. Aangezien de stad in 1677 de ambachtsheerlijkheid Moercapelle en de Wilde Veenen kocht kwam een wapen daarvan bovenaan op die mooie kaart te staan, net als van de andere negen heerlijkheden die de Maasstad ooit aanschafte, waaronder ook Moordrecht. De onderkant van het wapen was de halve paal van Zevenhuizen en de bovenkant een kapelletje. Het leek dus al wat op het wapen van Zevenhuizen-Moerkapelle, maar het kapelletje was wel veel minder stilistisch en geen doorsnede, maar een exterieur. J.S. Bakker schreef in 2008 in het Verleden Tijdschrift van Oud Zevenhuizen-Moerkapelle over dit wapen op de kaart. Hem leek het wapen net zo officieel als dat van Moordrecht, maar hij snapte ook niet hoe het dan daarna in de vergetelheid kon geraken. Dat laatste was waar. Zowel op de bewaard gebleven bodebus (1798) als op de dito brandmeestersstok van Moerkapelle mankeert een wapen. De Nederlandsche Stad- en Dorp-Beschrijver zat in 1795 ook al met dat dilemma en drukte een fantasierijke kapel in het schildje af. De tekst van het boek zegt zelf: 'van dit Ambacht hebben wij van wege de Municipaliteit aldaar zelve, het volgend bericht ontvangen, naamlijk dat noch op de Secretaryen iet(s) bekend is, het welk men het Wapen van Moerkapelle zoude kunnen noemen.' Een tweede raadsel is waarom in 1817 na de losmaking van Bleiswijk een officieel Moerkapels wapen werd verkregen met drie eendjes en een vos. Dat wapen zou meegaan tot 1990, toen de gemeente Moerhuizen werd gevormd. Die kreeg een tweegedeeld wapen. De eendjes en de vos prijkten dus op sigarenbandjes en suikerzakjes, en prijken nog op het Oude Raadhuis. Dat laatste is wel passender dan in Nieuwerkerk, waar de klimmende leeuw nog steeds wekelijks op de vuilniszakken aan de weg wordt gezet! Op de in 2010 door de gemeente Zuidplas ontworpen komborden voor rond de kern staan voor Moerkapelle weer eendjes en vos. De stichting Oud Zevenhuizen-Moerkapelle benut een beeldmerk met de wapens van voor 1991 van de beide gemeenten verticaal opgedeeld. Daar zitten de genoemde dieren ook in.
De Hervormde gemeente Moerkapelle had tot 1975 een kerkzegel met het gemeentewapen met eendjes en vos en dat was dus ook niet ouder dan 1817. Men liet toen door iemand uit Bennebroek een nieuw kerkzegel maken met het silhouet van de kerk en het randschrift 'Uit het Moer een Capelle verheven' . De voorkeur was duidelijk.
Bij de start van de gemeente Zuidplas vereerde men het nieuwe logo. 'De oude logo's en wapens verdwijnen uit beeld en dit beeldmerk wordt het "gezicht" van de nieuwe gemeente', zo prijkt nog steeds op http://www.zuidplasactief.nl over wat in de volksmond heette het 'boekenkast-vignet'. Anno 2011 komt er als alternatief gezicht toch een nieuw wapen met weer een kapelletje voor Moerkapelle. Intussen prijken dan de eendjes en de vos dankzij de komborden meer dan ooit in het dorp. Het nieuwe gevierendeelde wapen zal pas ver na de zomer dat van Zevenhuizen-Moerkapelle (Moerhuizen) aan de muren van gemeentelijke monumenten vervangen. Dan heeft men in Moerkapelle minstens vier generaties wapenkapelletjes gehad. Die van Dou uit 1694, die van de Stad- en Dorp-Beschrijver van 1795, die van het wapen van Moerhuizen uit 1991 en die van het wapen van Zuidplas uit 2011. Het nieuwste is dus zelfs van goud, net als eerder de vos en de eendjes dat waren. Moerkapellenaren weten echter dat hun dorp-van-nu niet de legendarische gouden stad El Dorado is. Die mythische stad in Zuid-Amerika was eeuwenlang een obsessie voor Europese aards-gewinzoekers en dat is Moerkapelle niet.
Van café's met de naam Wapen van Moerkapelle schijnt er trouwens maar één te zijn. Op oude ansichten prijkt dat met een uithangbord met de voor 1817 totaal onbekende eendjes en vos….
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 26-1-2011
