Calvijn in Moerkapelle
Op 19 juli was het 500 jaar geleden dat Johannes Calvijn in een goed katholiek gezin in Noyon (F) werd geboren. Vanwege de invloed van deze Hervormer op het protestantisme wordt daar dit jaar wereldwijd aandacht aan besteed. Kerkelijke tradities waren voor Calvijn niet heilig: alleen de bijbel was maatgevend. Je kunt dat als je wilt in de Kanaalregio ook zien. (Al is het pas heruitgegeven gedicht 'Calvinistisch landschap' van Gouwenaar Henk Kooijman [1928-1988] eerder van de Krimpenerwaard.) Herbestemming van kerken is een dilemma met landelijke aandacht. Als in deze regio kerken werden afgebroken of herbestemd was dat omdat er nieuwe, meestal grotere, kerken voor in de plaats kwamen. (Dat was vooral door een nog véél grotere groei van de burgerlijke gemeenten.) In Moordrecht werd de Gereformeerde kerk in 1954 vervangen. In Nieuwerkerk verlieten de gereformeerden hun 'komkommerkerk' aan de Kerklaan in 1970, nadat ze het Ontmoetingscentrum hadden gebouwd. Hun oude panden werden niet afgebroken, maar herbenut: voor calvinisten is een kerkgebouw niet gewijd. Katholieken doen dat wijden wel en hebben dus meer moeite met herbestemmen. De parochiekerk St. Joseph aan de Nieuwerkerkse 's-Gravenweg ging na nieuwbouw aan de Kerklaan tegen de vlakte voor enkele villa's. Dat in Korte Akkeren in Gouda de Heilig Sacramentskerk uit 1932 in 2007 een gezondheidscentrum werd kon maar net en mede omdat er nog een stiltecentrum (kapelletje) in bleef!
Ongeacht eventuele grensdiscussies: dat in de Kanaalregio Moerkapelle het meest calvinistisch is bleek weer duidelijk bij de Europese verkiezingen. Daar ook zit zonder enige gêne op Kerkstraat 6 een (degelijke) rijwielzaak in een oude kerk van de Gereformeerde Gemeente. De voorgevel mag vernieuwd zijn, de zijgevels zijn nog herkenbaar als die van een kerk.
Vorig jaar verscheen er een gedenkboek 'Van 't zelfde huis' van een stichting waarvan het Moerkapelse zorgcentrum Beth-San een van de locaties is. (Dit relatief grote centrum voor een bovenlokale doelgroep kwam in 1972 naar het dorp vanuit Leiden, omdat Gouda dié immigranten niet wilde en Moerkapelles burgemeester Ies Keijzer juist graag!) De panoramische omslagfoto van dat gedenkboek kreeg als omschrijving: 'Moerkapelle, genomen vanaf de vierde etage van Beth-San. Links de Nederlandse Hervormde Kerk, rechts het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente.' Daartussenin prijkt opvallend, maar ònbenoemd, het oude kerkgebouw van de laatste. Tekenend?
In 1842 ontstond in Moerkapelle een Ledeboeriaanse gemeente. Rond 1850 liet ene Willem de Graaff aan het Kerkdijkje (nu: Kerkstraat) daarvoor een pand van hem verbouwen tot het zogenaamde 'schapekerkje', ogend als een blokje arbeiderswoningen. In 1910 werd dit pandje vervangen door een een heuse kerk met in de zijgevels ten hemel wijzende spitsboogramen. Op diverse ansichtkaarten werd deze kerk van de Gereformeerde Gemeente ten onrechte aangeduid als 'Gereformeerde kerk'. (Ook het het bijgaande oude plaatje is dat zo.) In een aantal gevallen verbeterde de afzender dat dan maar met de hand: Gereformeerde Gemeentekerk. (Het verschil is voor niet-calvinistische buitenstaanders moeilijk, maar Moerkapelle had en heeft geen Gereformeerde Kerk.) Al nam in 1937 dominee M. Hofman het kerkgebouw na een vergroting weer in gebruik met een passende preek over Psalm 26 vers 8: blijvend was het als godshuis niet. In 1962 nam de 'gergemmoerkapelle' (nu ook de internetnaam) weer een nieuwe kerk in gebruik. Het was ook aan de Kerkstraat, maar nu nummer 14. De eerste dienst daar werd geleid door dominee C. Molenaar. Een oude-ansichtenboekje van 1972 meldde vervolgens probleemloos van de oude kerk een gebruik als bedrijfsgebouw voor de fa. Havelaar, en dit voorjaar werd bijgaande foto van hetzelfde pand, maar nu als de fietsenzaak van Hans Kooij genomen. Waar ooit de collectezak rondging staat nu een kassa, maar het is typisch calvinistisch om daar geen moeite mee te hebben: kerkgebouwen zijn niet heilig.
Als slot past nog iets typisch over Moerkapelle uit genoemd gedenkboek: ene dominee Huisman zei ooit: "Moerkapelle? Allemaal gebakken spek", omdat veel inwoners Bac of Van der Spek heten. Het is de vraag of Calvíjn zo'n soort opmerking gemaakt zou hebben…
