Gouderak en Ouderkerk rivalen?
'Gemeente Ouderkerk discrimineert!' Die private hartekreet prijkt al lange tijd bij de pont in Gouderak. Waarom het precies gaat doet niet ter zake, maar polsen van mensen op de dijk en de pont leert dat het gevoel bij meer dan een enkeling leeft. Sinds 1 januari 1985 maakt Gouderak deel uit van de gemeente Ouderkerk en de houdbaarheidsdatum van die herindeling is al weer verstreken. Hoe zat het daarvoor met de relatie tussen inwoners van de beide dorpen Gouderak en Ouderkerk aan den IJssel?
Het tijdschrift Golderake nummer 47 van eind augustus haalde al een verhaal uit 1917 op uit het dagboek van schipper J.M. van Dam uit Gouderak. Een Gouderakker kocht toen in Gouda sprits en onderweg beroofde een Ouderkerkse schipper hem daarvan. Die dader kwam bij de politie terecht en kocht de zaak met 50 gulden voor de armen af. Het is een tekenend bericht, maar er was al vele jaren meer te vinden over de relatie tussen de inwoners van beide dorpen. Henricus Nijgh had in 1844 nog maar net de liberale Nieuwe Rotterdamsche Courant (NRC) opgericht of dat blad schreef er al over. De krant van 1 december 1844 publiceerde dat men te Gouda vernam van een moord op de Gouderaksedijk op 28 november om 11 uur 's avonds. Vijf personen gingen van Gouda naar huis: drie uit Gouderak en twee uit Ouderkerk. Eén uit Ouderkerk ging bang weg. De drie Gouderakkers brachten de resterende Ouderkerker in het nauw. Deze, Schouten geheten 'en anders een bedaard jong mensch', trok zijn mes, stak Koeman dood, gaf Boere een snee in zijn buik en de derde Ouderkerker vluchtte. Dat alles volgens de krant 'terwijl de grond van dien twist moet gezocht worden in den haat, dien de inwooners dier gemeenten elkander toedragen'. De krant van 8 december bevatte een ingezonden stuk van vier dagen eerder. De auteur, G.J. ten Brummeler, noemde zich alleen secretaris van de gemeente Gouderak, maar in 1842 legde hij al als burgemeester de eerste steen voor zijn nieuwe raadhuis daar. Hij was beide. (De gedenksteen prijkt nog op het huis van de familie Van Dam.) Ten Brummeler voelde zich verplicht 'ter liefde van de waarheid, zoo wel als ter voorkoming van verkeerde beoordeling' te betogen dat het verhaal over 'het ongelukkig voorval' een leugen was. 'In de eerste plaats is het onwaarheid dat de inwoners der gemeenten Gouderak en Ouderkerk aan den IJssel elkander haat toedragen', zo vond hij. De secretaris wees op vele onbenoemde vriendschaps- en familiebanden. Verder vond hij dat de moordpartij ook anders verliep dan weergegeven. Nadat om zeven uur 's avonds veel lui uit Ouderkerk en Krimpen in de herberg van Gouderak arriveerden, begaven ze zich om tien uur naar huis en daar voegden zich Gouderakkers bij. Het ging niet om een groep van vier of vijf man, maar om een menigte van meer dan veertig. Daaronder ontstond een algemene vechtpartij, waarbij Koeman werd gedood en Boer werd verwond. Het was er volgens hem verre van dat drie man een persoon aanvielen. Ten Brummeler hoopte, dat het bericht, al overgenomen door andere kranten, niet verder werd verspreid.
Ter wille van het evenwicht tot toch ook iets over een vechtpartij met Ouderkerkers als slachtoffers. De krant Het Vaderland van 25 november 1930 meldde dat de zaterdagavond ervoor op Kortenoord een vechtpartij was, waarbij de gebroeders Hoogendijk uit Ouderkerk door B. Leeuwis uit Moordt met een mes danig werden mishandeld. Een van hen moest zelfs in een Rotterdams ziekenhuis worden opgenomen, de ander kon na behandeling door de dorpsdokter naar huis. De krant meldde niks over pakken of straffen van de met name genoemde dader en 'zinloos geweld' leek nog gelaten te worden ondergaan. Er werd vaak gevochten tussen jongens uit buurdorpen. Senioren weten nog wel te vertellen hoe ouders probeerden om stiekum boksbeugels uit de zakken van zoons te halen voor ze op zaterdagavond op pad gingen. (Ze weten vaak ook te vertellen hoe ze later nog goed terecht kwamen…)
Dat de oude berichten nu verder worden verspreid is te danken aan de Koninklijke Bibliotheek die onder veel meer de gebruikte kranten op internet zette (kranten.kb.nl). Opvallend is dat de kranten van 1884 en 1930 dus direct al de volledige namen van slachtoffers en daders gaven, terwijl doorgave nu in de krant eigenlijk alleen kan, omdat het wat langer geleden is….
Verschenen in de rubriek Toen & Nu in: Het Kanaal 6-10-2010
Reacties
't Was niet allemaal beter dus in vroeger tijden. Ben trouwens benieuwd om welke familieleden het hier ging!
