De Archiefwet 1995 verplicht alle gemeenten om na uiterlijk 20 jaar hun archiefstukken over te brengen naar een openbare (overheids)archiefbewaarplaats. Daar zijn de documenten dan kosteloos ter inzage voor iedereen die er belangstelling voor heeft. De archiefgebouwen van de Groene Hart Archieven zijn de bewaarplaats voor de archieven van de gemeenten uit hun regio.
De oudst bewaarde stukken gaan terug tot het eind van dertiende eeuw! Het gaat om stadsarchieven en archieven van de ambachten en heerlijkheden in de dorpen. Tot de gemeentelijke archieven behoren bijvoorbeeld ook het archief van de openbare scholen en van de gemeentepolitie. De oude rechterlijke archieven (periode tot 1811) beginnen voor sommige plaatsen zelfs in het midden van de 15e eeuw.
Particuliere archieven
Behalve de oudere archieven van de gemeentebesturen en de diverse ambtelijke instellingen van de deelnemende gemeenten, zijn ook veel niet-overheidsarchieven (bijvoorbeeld van bedrijven, kerkgenootschappen en verenigingen) bij de Groene Hart Archieven ondergebracht. Op die manier is aanvullend archiefmateriaal beschikbaar over zaken die in de overheidsarchieven niet of beperkt aan de orde komen.
Zegel van de latere keizer Karel V (1500-1559), graaf van
Holland en dus landsheer van Gouda, gehecht aan een akte uit 1517.
Karel V probeerde een centralisatiepolitiek toe te passen, de
steden trachtten hun bestaande privileges te handhaven. Omdat Karel
V de financiële bijdragen van de steden nodig had voor zijn
expansiepolitiek, moest hij hun regelmatig concessies doen.
OA Gouda 2636 (lade 103 M)
Titelpagina van het register van ingekomen "missives"
(ambtelijke brieven) en stukken bij het gemeentebestuur van
Moerkapelle, periode 1851 - 1854.
ac8 inv.nr. 1048
Slot van de akte waarbij de erfgenamen van Tonis Michiels.
Levelangh, ten behoeve van de weeskamer van Zevenhuizen, verklaren
tot een boedelscheiding te zijn gekomen, 1624. Met o.a. het
handmerk van schepen Aeren Jansen Seylmaker.
ac13 inv.nr. 3 (fol. 65r)
"Memorie" van deelnemers aan de droogmaking van de Swanlase
polder (nu Eendragtspolder) aan de Staten van Holland, ca. 1762.
Hierin bepleiten deze "participanten" een gunstige beslissing in
hun geschil met het dorpsbestuur van Zevenhuizen over de verdeling
van de opbrengsten van de droogmaking.
ac16 AA4 sub 28
Brief van het gemeentebestuur van Moordrecht aan G.B. Lalleman,
hoofd van de openbare lagere school, waarin hem wordt meegedeeld
wat zijn salaris is, 3 januari 1881. Lalleman kreeg landelijke
bekendheid door zijn strijd tegen de kinderarbeid, die o.a. in de
Moordrechtse steenfabrieken en touwbanen veel voorkwam.
ac22 inv.nr. 233
Register van ontvangsten van o.a. het Esse molengeld
(Essepolder onder Nieuwerkerk aan den IJssel), ge‹nd tijdens de
"Victorschouw" (10 oktober), 1601.
ac26 inv.nr. 198
Brief van de chef monteur van het Gemeente-Electriciteitsbedrijf
van Nieuwerkerk aan den IJssel aan het college van b. en w. met
voorstel om zijn instructie op enkele punten te wijzigen,
1925.
ac32 portef. verordeningen
"Consent". Akte waarbij het hoogheemraadschap
van Rijnland toestemming verleent aan het dorpbestuur van
Noord-Waddinxveen (namens de betreffende grondeigenaren) om in het
blok Snijdelwijk te vervenen (turf te steken), 1738.
ac35 inv.nr. 192
Beschikking van de rechtbank ("baljuw en mannen") van Rijnland
waarbij Pieter Aryens Jongeneel wordt gemachtigd om zijn vrouw Lena
Cornelisse Swart te laten opsluiten in het tuchthuis in Gouda
wegens openbare dronkenschap en omgang met vagebonden en bandieten,
1725.
ac36 inv.nr. 233
Voorplat van het notulenboek van de kerkeraad van de
remonstrantse gemeente te Zevenhuizen, 1867 - 1885.
ac97 inv.nr. 2
Nieuwjaarswens van Francina van Lange voor haar oom en tante
(François van Lange Fz. en Wilhelmina Adriana Dekker), 1873. De
familie Van Lange was een vooraanstaande steenbakkersfamilie te
Nieuwerkerk a/d IJssel.
ac148 inv.nr. 21
Het samengaan met de Nederduitsch Gereformeerde kerk (de z.g.
Dolerenden, "kerk B") in de "Vereniging van 1892" was onderwerp van
gesprek in de vergadering van de kerkeraad van de Christelijk
Gereformeerde Kerk ("kerk A"), 1892.
arch. Geref. kerk Gouda ac 189 inv.nr. 6
(12-8-1892)
Voorplat van het notulenboek van de aandeelhoudersvergaderingen
van de N.V. Kon. Stearine Kaarsenfabriek Gouda-Apollo, 1914 - 1941.
Omdat dit register nog niet zonder toestemming van de bewaargever
(Uniqema B.V.) is in te zien, bevat het etiket een rode stip.
ac270 inv.nr. 8
"Overzicht der maand december 1918". Staten van o.a. verkochte
porties eten in de Henriëtte Hoffmankeuken aan de Keizerstraat. Dit
was een volksgaarkeuken die in 1889 werd gesticht uit een legaat en
tot de sluiting in 1986 dienst heeft gedaan. Een van de drukste
jaren was 1918, toen veel arme mensen gedwongen waren om in deze
keuken een goedkope maaltijd te nuttigen.
arch. HHK 85
Ontwerptekening (aquarel) voor een tapijt van de Koninklijke
Tapijtfabriek Deventer, ca. 1920. Deze fabriek fuseerde tot de
latere Koninklijke Tapijtfabrieken (KVT) te Moordrecht.
ac517 z.nr. (model A-448-A-6)
Vonnis van de vierschaar waarbij Jan Schenk wegens
homoseksualiteit wordt veroordeeld tot levenslange verbanning uit
het gewest Holland, 1778.
ORA Gouda 181 (ingevoegd achter fol. 90)
